ΕΠΙΚΤΗΤΟΣ – ΔΙΑΤΡΙΒΗ Δ΄
Πες μου το εξής: – Ποτέ δεν ερωτεύτηκες κανέναν; Ούτε μικρό κορίτσι, ούτε μικρό αγόρι, ούτε δούλο, ούτε ελεύθερο;
- Τι σχέση έχει λοιπόν αυτό, με το αν είσαι δούλος ή ελεύθερος;
- Ποτέ η ερωμένη δε σε πρόσταξε να κάνεις κάτι που δεν ήθελες; Ποτέ σου δεν κολάκεψες το μικρό σου δούλο; Ποτέ σου δεν του φίλησες τα πόδια; Κι όμως, αν κάποιος σ’ εξαναγκάσει του Καίσαρα να φιλήσεις τα πόδια, θα το θεωρήσεις προσβολή και κατάχρηση τυραννικής εξουσίας. Τι άλλο λοιπόν είναι η δουλεία; Μήπως ποτέ δεν πήγες νύχτα εκεί που δεν ήθελες; Δεν ξόδεψες περισσότερα απ’ όσα ήθελες; Δεν είπες πράγματα θρηνώντας και στενάζοντας, δεν ανέχτηκες να σε λοιδορούν και να σε διώχνουν;
…………………………………………………………………
Γιατί, πριν αφέντες μας είναι οι καταστάσεις, κι εκείνες είναι πολλές. Γι’ αυτό, κι αυτοί που έχουν στην εξουσία τους κάποια από αυτές, είναι αναγκαστικά αφέντες μας- μια που κανένας δε φοβάται τον ίδιο τον Καίσαρα, αλλά το θάνατο, την εξορία, την αφαίρεση της περιουσίας, τη φυλακή, τον εξευτελισμό. Ούτε αγαπά κανένας τον Καίσαρα, εκτός και αν, τρόπον τινά, αξίζει πολλά, αλλά αγαπούμε τον πλούτο, το αξίωμα του δημάρχου, το αξίωμα του στρατηγού, το αξίωμα του συμβούλου. Αν αγαπούμε και μισούμε και φοβούμαστε αυτά τα πράγματα, αναγκαστικά, αυτοί που τα έχουν στην εξουσία τους, είναι αφέντες μας. Γι’ αυτό και τους προσκυνούμε σαν θεούς- γιατί θεωρούμε ότι, αυτό που έχει εξουσία για τη μέγιστη ωφέλεια, είναι θείο. Και μετα συνεχίζουμε λανθασμένα με την εξής πρόταση: «αυτός έχει την εξουσία για τη μέγιστη ωφέλεια». Αναγκαστικά, και το συμπέρασμα από αυτές τις προτάσεις, θα συναχθεί λανθασμένα.
