Η δυναστεία των Ισαύρων και το έργο της
http://news.kathimerini.gr/4Dcgi/4Dcgi/_w_articles_civ_11_22/03/2009_308612
Tου Aντωνη Καρκαγιαννη
Το σημερινό σημείωμα επρόκειτο να δημοσιευθεί την προπερασμένη Κυριακή, τη λεγόμενη της Ορθοδοξίας. Λόγω δικών μου περισπασμών δεν δημοσιεύθηκε τότε και θα μπορούσε να πει κανείς ότι είναι πλέον ανεπίκαιρο. Αυτό συμβαίνει συχνά στις εφημερίδες. Κοπιάζεις για ένα άρθρο και είσαι ευχαριστημένος από την εργασία σου. Αν δεν το παραδώσεις έγκαιρα και δεν έχει το κατάλληλο μέγεθος, πηγαίνει ο κόπος σου χαμένος. Ο ένας, λοιπόν, λόγος που ανεπίκαιρα δημοσιεύεται σήμερα είναι για να μην πάει ο κόπος χαμένος.
Ο δεύτερος λόγος είναι πιο σημαντικός. Την Κυριακή της Ορθοδοξίας η Εκκλησία μνημονεύει και τιμάει την αναστήλωση των εικόνων από την αυτοκράτειρα Ειρήνη την Αθηναία, εκεί προς το τέλος του 8ου βυζαντινού αιώνα και έπειτα από 50 χρόνια εικονομαχίας και σφοδρών αντιπαραθέσεων. Σε ανάμνηση αυτού του γεγονότος τελείται δοξολογία στον μητροπολιτικό ναό, παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας και της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας. Με ιδιαίτερη λαμπρότητα γιορτάζεται το γεγονός στο Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, όπου και το κύριο πεδίο μάχης μεταξύ εικονομάχων και εικονολατρών.
Οι εορτασμοί αποβλέπουν φυσικά στη δόξα της Ορθοδοξίας, αλλά ταυτόχρονα παρακάμπτουν την ιστορία και κάτω από συμβατικές δοξασίες και τυπικότητες συγκαλύπτουν μια μεγάλη ιδεολογική μάχη και ίσως τη συγκλονιστικότερη περίοδο του βυζαντινού μεσαίωνα. Αυτό είναι που με έκανε ν’ ανοίξω πάλι βιβλία Ιστορίας, όχι για να ανακαλύψω κάτι άγνωστο, αλλά για να υπενθυμίσω γνωστά και καταχωνιασμένα γεγονότα.
Ας αρχίσουμε από την αυτοκράτειρα Ειρήνη την Αθηναία, η οποία αποκατέστησε τις εικόνες και η Εκκλησία τη μνημονεύει ως «ευσεβή». Στην πραγματικότητα υπήρξε αυτό που σήμερα αποκαλούμε «κουμάσι».
Καταγόταν πραγματικά από την Αθήνα και η οικογένειά της φαίνεται ότι ήταν πλούσια και ισχυρή, αλλά οι πληροφορίες που υπάρχουν γι’ αυτήν είναι ελάχιστες. Αγνωστο πώς και γιατί ο αυτοκράτωρ Κωνσταντίνος Ε΄ (741 – 775), που οι εχθροί του, παπάδες και καλόγεροι, του κόλλησαν το παρατσούκλι Κοπρώνυμος, δεύτερος Ισαυρος στον θρόνο της Κωνσταντινούπολης μετά τον Λέοντα Γ΄, διάλεξε την άγνωστη Ειρήνη από την Αθήνα και την πάντρεψε με τον γιο του, τον κατόπιν μοιραίο αυτοκράτορα Λέοντα Δ΄ (775 – 780).
Από την Ειρήνη δεν έλειπαν τα προσόντα και το κυριότερο, ήξερε να τα κρύβει και να τα φανερώνει ή να τα εξαπολύει ανάλογα με τις περιστάσεις, τις επιδιώξεις και τις φιλοδοξίες της. Ηταν ωραιοτάτη και αυτό πάντοτε αποτελούσε το «ένα το κρατούμενο». Ηταν ευφυής, θρησκόληπτη και όταν ήθελε συμμαζεμένη και φρόνιμη, άλλοτε πάλι εκρηκτική και αχαλίνωτη. Είχε ισχυρή θέληση και αποφασιστικότητα, συνωμοτική πανουργία, παγερή αναλγησία και απεριόριστη απληστία και τέλος, ήξερε να επιλέγει συνεργάτες με τις ίδιες αρετές και τα ίδια ελαττώματα.
Οι δύο πρώτοι Ισαυροι, ο Λέων Γ΄ και ο Κωνσταντίνος Ε΄ θεωρούνται από τους σημαντικότερους αυτοκράτορες του Βυζαντίου. Καλοί και γενναίοι στρατηγοί αντιμετώπισαν τους εισβολείς τόσο στην Ανατολή όσο και στη Δύση. Η μεταρρυθμιστική τους νομοθεσία θεωρείται η σημαντικότερη μετά τον Ιουστινιανό, ιδιαίτερα στο οικογενειακό και κληρονομικό δίκαιο. Αυτό που από τους εχθρούς των δύο αυτοκρατόρων ονομάσθηκε εικονομαχία, ήταν στην ουσία της μια βαθιά θρησκευτική μεταρρύθμιση που απέβλεπε να εκσυγχρονίσει το κράτος και την κοινωνία και να το απαλλάξει από την κηδεμονία των παπάδων, των καλογέρων και των δεισιδαιμονιών, από τα «θαύματα» των εικόνων και των «ιερών λειψάνων» και από την αγυρτεία των καλογέρων. Τα όσα διαδραματίσθηκαν στις μέρες μας στη Μονή Βατοπεδίου αποτελούν ασθενές κατάλοιπο του δαιμονικού μείγματος δεισιδαιμονίας, αγυρτείας και απληστίας που κυριαρχούσε την εποχή εκείνη στο Βυζάντιο.
Ωστόσο, η θρησκευτική μεταρρύθμιση, που τελικά επικεντρώθηκε στο ζήτημα των εικόνων, ήταν μέρος μόνο της γενικότερης μεταρρυθμιστικής προσπάθειας. Ο σώφρων και μετριοπαθής και άξιος στρατηγός Λέων Γ΄ θεωρούσε δευτερεύον το ζήτημα των εικόνων και πολλές φορές αναρωτήθηκε αν άξιζε τον κόπο να θυσιάσει, λόγω των λαϊκών αντιδράσεων, τη γενικότερη μεταρρύθμιση. Στην αρχή δεν κατάργησε τις εικόνες αλλά όρισε την ανάρτησή τους σε υψηλότερο σημείο των ναών, όπου δεν θα έφταναν οι θωπείες και οι ασπασμοί των πιστών. Ο γιος και διάδοχός του Κωνσταντίνος Ε΄ υπήρξε πιο ορμητικός και αποφασιστικός. Κατάργησε τις εικόνες, έκλεισε μοναστήρια και εκκλησίες και εξαπέλυσε διωγμούς κατά των θρησκόληπτων μοναχών.
Πολλοί βρίσκουν κοινά σημεία και συγγένειες ανάμεσα σε αυτή την πρώτη θρησκευτική μεταρρύθμιση τον 8ο βυζαντινό αιώνα και στην κατά αρκετούς αιώνες μεταγενέστερη μεταρρύθμιση του Λούθηρου στη Δύση. Αποκαλούν τον Λέοντα Γ΄ «εστεμμένο Λούθηρο». Ωστόσο και οι χώρες ήταν διαφορετικές και κυρίως οι εποχές.
Θα μπορούσαμε, όμως, να αναγνωρίσουμε ένα τουλάχιστον κοινό σημείο μεταξύ των δύο μεταρρυθμίσεων. Την ανάγκη για ουσιαστική θρησκευτική πίστη και την αναζήτηση του Χριστιανισμού, όχι στη λατρευτική τυπολογία, αλλά στην ουσία του Μυστηρίου και της Διδασκαλίας. Ο,τι ήταν για τον Λούθηρο η μετάφραση της Αγίας Γραφής στα γερμανικά, ώστε να την καταλαβαίνει ο λαός, ήταν ίσως για τον Λέοντα Γ΄ η ανάρτηση των εικόνων σε υψηλότερο σημείο και η κατάργηση της λατρείας τους.
Πιθανολογείται ότι ο Λέων Γ΄ εμ-πνεύσθηκε τη θρησκευτική μεταρρύθμιση από την ασιατική αίρεση των Παυλικιανών, η οποία πραγματικά είχε καταργήσει όλους τους λατρευτικούς τύπους και όλη την εξουσιαστική ιεραρχία του κλήρου. Δεν είναι της ώρας να εκθέσουμε τα σχετικά στοιχεία για τη σχέση των Ισαύρων με την αίρεση των Παυλικιανών.
Περισσότερο ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι υπέρ της μεταρρύθμισης τάχθηκε η ανώτερη τάξη, κυρίως της Κωνσταντινούπολης και των ασιατικών περιοχών. Καθώς και μεγάλο μέρος του ανώτερου κλήρου. Αντιθέτως, ο λαός, οι κατώτερες τάξεις, όλες οι γυναίκες, σύζυγοι, κόρες και αδελφές φανατικών εικονομάχων, και οι δυτικές επαρχίες της Ελλάδας, εκεί όπου εκτυφλωτικά έλαμψε η ειδωλολατρεία και ο αρχαίος πολιτισμός, έμειναν πιστοί στη λατρεία των εικόνων και στη λατρευτική τυπολογία. Πολλοί βλέπουν κατάλοιπα ειδωλολατρείας στην ανάγκη να έχει μορφή και να ανάγεται σε ανθρώπινες εμπειρίες η αποκάλυψη του θεού. Είναι ένα πρόβλημα.
Σε μια τέτοια θύελλα βρέθηκε η Ειρήνη η Αθηναία. Οσο ζούσε ο πεθερός της, ο δυναμικός Κωνσταντίνος Ε΄, έκρυβε τις πεποιθήσεις της. Οταν πέθανε το 775 και έμεινε στον θρόνο ο σύζυγός της, ο μάλλον άβουλος και ανίκανος Λέων Δ΄, έβαλε σε εφαρμογή τα σχέδιά της για την αναστήλωση των εικόνων και την επαναφορά των παπάδων και καλογέρων στην εξουσία. Ωσπου μια μέρα, περιέργως και αιφνιδίως πέθανε ο σύζυγός της Λέων Δ΄. Με κομψό τρόπο μερικοί ιστορικοί σημειώνουν ότι βοήθησε και η ίδια για να πεθάνει. Στην πραγματικότητα τον δολοφόνησε. Αργότερα, όταν νόμισε ότι εμπόδιο στα σχέδιά της ήταν ο γιος της και αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Στ΄ ή αμφισβητούσε την εξουσία της, τον ετύφλωσε σε ηλικία 25 ετών και αργότερα τον δολοφόνησε. Προκάλεσε θύελλα στο κράτος και το τέλος τής δυναστείας των Ισαύρων. Το 787 συνεκάλεσε στη Νίκαια πειθήνια οικουμενική σύνοδο, η οποία αναστήλωσε τις εικόνες. Αυτό το γεγονός, παραβλέποντας και αποσιωπώντας όλα τα άλλα, τιμάει η Εκκλησία (μας) την Κυριακή της Ορθοδοξίας…
Η Ειρήνη πέθανε το 803 εξόριστη στη Λέσβο…
Η δυναστεία των Ισαύρων και το έργο της
Δεν είναι βέβαιο ότι ο Λέων Γ΄, ιδρυτής της δυναστείας, καταγόταν από την Ισαυρία. Θεωρείται πιθανό ότι ονομάσθηκε Ισαυρος από τους εχθρούς του, όπως ο γιος και διάδοχός του Κωνσταντίνος Ε΄ ονομάσθηκε Κοπρώνυμος. Η Ισαυρία ήταν ορεινή περιοχή της Μικράς Ασίας, με λαό πρωτόγονο, ατίθασο και επιθετικό. Επιδιδόταν σε επιδρομές, αρπαγές και ληστείες και η λέξη «ίσαυρος» ήταν συνώνυμη του άρπαγα και του ληστή και είναι πιθανό οι παπάδες και οι καλόγεροι (στρατιές ολόκληρες εκείνη την εποχή) να ονόμασαν έτσι τον Λέοντα Γ΄ για να τον συνδέσουν με φρικτά ελαττώματα και να τον συκοφαντήσουν. Με αυτό το προσωνύμιο έμεινε στην ιστορία, αλλά και με τη φήμη συνετού και γενναίου μονάρχη που πολέμησε αποφασιστικά τους εχθρούς και επιδρομείς και άφησε πίσω του πλούσιο νομοθετικό και μεταρρυθμιστικό έργο.
Η εικονομαχία ήταν μια μεγάλη ιδεολογική μάχη που κράτησε παραπάνω από έναν αιώνα και απέβλεπε να αποκαθάρει τη θρησκευτική πίστη από τη λατρευτική τυπολογία και να αλλάξει το κράτος και την κοινωνία. Πολλοί ιστορικοί γράφουν ότι οι Ισαυροι κατάργησαν τη δουλοπαροικία. Είναι ίσως υπερβολή. Προσπάθησαν όμως να κάνουν ανθρωπινότερες τις σχέσεις στον γεωργικό τομέα που τότε ήταν ο κύριος τομέας παραγωγής υλικών αγαθών. Το ίδιο ενίσχυσαν τη νομική θέση της γυναίκας μέσα στην οικογένεια.
Η φορά των γεγονότων και η λογική της αντιπαράθεσης οδήγησαν τους Ισαυρους να δώσουν την κύρια μάχη στο ζήτημα των εικόνων. Και να τη χάσουν, να ηττηθούν. Η εικονομαχία ήταν ένα μεταρρυθμιστικό κίνημα των ανωτέρων τάξεων της κοινωνίας και της διοίκησης, του κράτους και της Εκκλησίας. Ο 20ός αιώνας μάς συνήθισε να προσέχουμε τις κινήσεις των λαϊκών μαζών και συχνά να παραβλέπουμε τις κινήσεις των «ελίτ». Φαίνεται όμως ότι η ιστορία είναι γεμάτη από πρωτοβουλίες των «ελίτ» που διοχετεύονται στις λαϊκές μάζες. Η εικονομαχία δεν διοχετεύθηκε ποτέ στις λαϊκές μάζες, οι οποίες παρέμειναν πιστές στις θρησκευτικές παραδόσεις και στη λατρεία των εικόνων.
Η εικονομαχία συνάντησε τη σθεναρή και μανιασμένη εχθρότητα του Πάπα και των άλλων πατριαρχείων, της Αλεξανδρείας, των Ιεροσολύμων και της Αντιοχείας. Σε σχέση με τη Ρώμη υπήρξε κατά κάποιο τρόπο ο πρόδρομος του μετέπειτα Σχίσματος. Οι Ισαυροι βρήκαν την ευκαιρία να αποσπάσουν από τη δικαιοδοσία του Πάπα τις δυτικές επαρχίες, κυρίως την Ελλάδα και τα νησιά του Αιγαίου.
Οι εικόνες και η λατρεία τους ικανοποιούσαν δύο ανάγκες του αναλφάβητου λαού: Την προσδοκία του «θαύματος» και της σωτηρίας και την ανάγκη να γνωρίσουν μέσω της εικόνας και της παράστασης τα περιστατικά και τους ήρωες της Αγίας Γραφής και κυρίως της Καινής Διαθήκης. Ανεξάρτητα από τη δαιμονική δραστηριότητα της Ειρήνης της Αθηναίας, είναι αυτές οι ανάγκες που κράτησαν έως σήμερα τη λατρεία των εικόνων αλλά και τη «διαπλοκή» γύρω από αυτές της δεισιδαιμονίας, της αγυρτίας και της απληστίας.
Δίκαιη η δίκη του Σωκράτη
http://www.tanea.gr/default.asp?pid=2&artid=4520927&ct=2
Η περίφημη δίκη του αρχαίου Έλληνα φιλοσόφου Σωκράτη θεωρείται μία από τις σημαντικότερες περιπτώσεις κακοδικίας, καθώς είχε οδηγήσει στην επιβολή της θανατικής ποινής στον «πατέρα» της δυτικής σκέψης.
Ωστόσο ένα νέο βιβλίο αμφισβητεί την εικόνα του αθώου μάρτυρα που πέθανε για τις ιδέες του.
O Σωκράτης είχε κατηγορηθεί για «ασέβεια» και «διαφθορά των νέων» το 399 π.Χ., με κατηγορίες οι οποίες, όπως πιστεύουν οι περισσότεροι ιστορικοί, είχαν εφευρεθεί από προκατειλημμένους συμπολίτες του. Η ποινή προέβλεπε να πιει μόνος του κώνειο. Τώρα όμως ένας καθηγητής από το Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ ισχυρίζεται ότι η δίκη του Σωκράτη διεξήχθη με απόλυτα δίκαιο τρόπο και ότι ο φιλόσοφος ήταν ένοχος, σύμφωνα με το κατηγορητήριο. Πηγαίνοντας ακόμα ένα βήμα πιο πέρα, ο Πολ Κάρτλετζ πιστεύει πως ο Σωκράτης επιδίωξε να θανατωθεί. Στο βιβλίο του «Η αρχαία ελληνική πολιτική σκέψη στην εφαρμογή», που κυκλοφόρησε χθες, ο Πολ Κάρτλετζ υποστηρίζει ότι ενώ πολιτικοί και ιστορικοί έχουν χρησιμοποιήσει τη δίκη για να σημειώσουν ότι μερικές φορές μπορεί η δημοκρατία να καταλήξει στην εξουσία του όχλου, η υπόθεση αυτή δεν αποτελεί παράδειγμα. «Όλοι ξέρουν ότι οι Έλληνες εφηύραν τη δημοκρατία, αλλά δεν ήταν μια δημοκρατία όπως τη γνωρίζουμε σήμερα και ως αποτέλεσμα αυτού έχουν αναγνώσει την Ιστορία λανθασμένα» λέει. «Οι κατηγορίες τις οποίες αντιμετώπισε ο Σωκράτης μάς φαίνονται γελοίες, αλλά στην αρχαία Αθήνα οι πολίτες πίστευαν ότι εξυπηρετούσαν το δημόσιο καλό».
Στο βιβλίο του, ο καθηγητής Κάρτλετζ αμφισβητεί τα κλασικά επιχειρήματα ότι ο Σωκράτης ήταν θύμα πολιτικών αντιπαραθέσεων. Ιστορικοί επηρεασμένοι από αρχαίους συγγραφείς όπως ο Πλάτωνας, έχουν υποστηρίξει ότι με την ανοιχτή κριτική που έκανε ο Σωκράτης σε επιφανείς Αθηναίους πολιτικούς δημιούργησε πολλούς εχθρούς. Άλλοι ιστορικοί θεωρούν ότι οι διδασκαλίες του Σωκράτη προκάλεσαν πολιτική εξέγερση και η δίκη έγινε προς παραδειγματισμό.
Ο καθηγητής Κάρτλετζ αναφέρει ότι ο Σωκράτης αμφισβήτησε την εξουσία πολλών θεών και έλεγε ότι τον οδηγούσε το εσωτερικό του «δαιμόνιο», όρος που μάλλον περιέγραφε τη διαίσθηση, αλλά πολλοί το ερμήνευσαν ως μια υπερφυσική επιρροή, κάτι που θα είχε εξοργίσει τους πιστούς της εποχής. Η κατηγορία της «ασέβειας» ήταν εντελώς αποδεκτή σε μια δημοκρατία ευλαβική απέναντι στους θεούς της, υποστηρίζει ο καθηγητής. Ερασιτέχνες εισαγγελείς παρουσίασαν τις κατηγορίες μπροστά σε ένα σώμα ενόρκων που αποτελούνταν από 501 «άξιους» πολίτες. Αν μπορούσαν να αποδείξουν ότι ο κατηγορούμενος έθετε σε κίνδυνο το κοινό καλό, το πιθανότερο ήταν ότι θα καταδικαζόταν.
Ο συγγραφέας πιστεύει ότι ο Σωκράτης προκάλεσε τον θάνατό του. Σύμφωνα με το αθηναϊκό σύστημα, σε τέτοιου είδους δίκες ο κατηγορούμενος μπορούσε να προτείνει την τιμωρία του. Αντί να πάρει στα σοβαρά αυτή την ευκαιρία, ο Σωκράτης στην αρχή αστειεύτηκε ότι πρέπει να επιβραβευθεί και στο τέλος πρότεινε ένα πρόστιμο υπερβολικά μικρό. Οι ένορκοι δεν εκτίμησαν το χιούμορ του και του επέβαλαν τη θανατική ποινή. Λέει ο καθηγητής Κάρτλετζ: «Η ιδέα ότι δεν ήταν ένοχος, αλλά εκτελέσθηκε από την εξουσία του όχλου είναι λανθασμένη. Απομακρύνοντάς τον, η κοινωνία είχε καθαρθεί στα μάτια των Αθηναίων και η τάξη είχε αποκατασταθεί».
Η ΑΝΤΖΙ ΧΟΜΠΣ, καθηγήτρια Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Ουόργουικ, λέει για τις κατηγορίες που απαγγέλθηκαν στον Σωκράτη: «Το αν κάποιος θεωρεί πως ο φιλόσοφος είχε δίκαιο ή αν ήταν πράγματι ένας άνθρωπος που προκαλούσε προβλήματα, είναι ανοιχτό προς συζήτηση.
Ο Σωκράτης είχε ενοχλήσει σημαντικούς ανθρώπους με μεγάλη επιρροή. Ήταν απότομος και δεν είχε τακτ. Οι φιλόσοφοι θεωρούνταν επικίνδυνοι εκείνη την εποχή και δεν ήταν ο μόνος που βρήκε τον μπελά του.
Οι Αθηναίοι είχαν προφανώς δίκαιο που ενοχλήθηκαν επειδή προέτρεπε τους νέους να σκέφτονται μόνοι τους». Συμφωνεί ότι ο Σωκράτης «δεν έπρεπε να πεθάνει» και ότι έκανε δύσκολο στο δικαστήριο να μην του επιβάλει τη θανατική ποινή. Όταν οι δεσμοφύλακες του ξεκαθάρισαν ότι θα του επέτρεπαν να «δραπετεύσει», εκείνος αρνήθηκε. «Ο Σωκράτης ήθελε να γίνει μάρτυρας της φιλοσοφίας», λέει η καθηγήτρια Χομπς. «Επενδύσαμε σε αυτόν και τον “επανεφηύραμε” ως φάρο της τίμιας και ελεύθερης σκέψης, εξιδανικευμένο από τον Πλάτωνα, αλλά για τα δεδομένα της αρχαίας Αθήνας η δίκη του ήταν μια δίκαιη υπόθεση».
ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ “ΕΚΑΒΗ” -1-
ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ “ΕΚΑΒΗ”
ΑΝΘΡΩΠΟΙ Δ’ ΑΕΙ,
Ο ΜΕΝ ΠΟΝΗΡΟΣ ΟΥΔΕΝ ΑΛΛΟ ΠΛΗΝ ΚΑΚΟΣ,
Ο ΔΕ ΕΣΘΛΟΣ ΕΣΘΛΟΣ ΟΥΔΕ ΣΥΜΦΟΡΑΣ ΥΠΟ
ΦΥΣΙΝ ΔΙΑΦΘΕΙΡ’ ΑΛΛΑ ΧΡΗΣΤΟΣ ΕΣΤ’ ΑΕΙ;
ΑΡ’ ΟΙ ΤΕΚΟΝΤΕΣ ΔΙΑΦΕΡΟΥΣΙΝ Ή ΤΡΟΦΑΙ;
ΕΧΕΙ ΓΕ ΜΕΝΤΟΙ ΚΑΙ ΤΟ ΘΡΕΦΘΗΝΑΙ ΚΑΛΩΣ
ΔΙΔΑΞΙΝ ΕΣΘΛΟΥ. ΤΟΥΤΟ Δ’ ΗΝ ΤΙΣ ΕΥ ΜΑΘΗ,
ΟΙΔΕΝ ΤΟ Γ’ ΑΙΣΧΡΟΝ ΚΑΝΟΝΙ ΤΟΥ ΚΑΛΟΥ ΜΑΘΩΝ
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ:
Στους ανθρώπους,
πάντοτε ο τιποτένιος δεν είναι τίποτα άλλο από κακός
κι ο αρχοντικός αρχοντικός κι ούτε από συμφορά
η φύση του αλλάζει, αλλά είναι πάντοτε ενάρετος;
Άραγε τη διαφορά τη φέρνουν οι γονείς ή η ανατροφή;
Μπορεί βέβαια και η καλή ανατροφή να σου διδάξει
το καλό, κι αν κανείς αυτό καλά το μάθει
ξέρει και το άσχημο με το κανόνα του καλού μαθαίνοντας το.
UK computer scientist hopes to ‘read’ 3,000-year-old scrolls
http://www.tmcnet.com/usubmit/2009/05/19/4186088.htm
May 19–On Aug. 24, 79 A.D., Italy’s Mount Vesuvius exploded, burying the Roman towns of Herculaneum and Pompeii under tons of super-heated ash, rock and debris in one of the most famous volcanic eruptions in history. Thousands died. But somehow, hundreds of papyrus scrolls survived — sort of — in a villa at Herculaneum thought to have been owned at one time by Julius Caesar’s father-in-law.
The scrolls contained ancient philosophical and learned writings. But they were so badly damaged — literally turned to carbon by the volcanic heat — that they crumbled when scholars first tried to open them centuries later. The remaining scrolls, stored away in Italy and France, haven’t been read — or even unrolled — since 79 AD. Now, a computer scientist from the University of Kentucky hopes that modern digital technology will allow him to peer inside two of the fragile scrolls — without physically opening them — and unlock secrets they have held for almost 2,000 years.
Brent Seales, the Gill professor of engineering in UK’s computer science department, will use an X-Ray CT scanning system to collect interior images of the scrolls’ rolled-up pages. Then, he and his colleagues hope to digitally “unroll” the scrolls on a computer screen so scholars can read them. “It will be a challenge because today these things look more like charcoal briquets than scrolls,” Seales said last week. “But we’re using a non-invasive scanning system, based on medical technology, that lets you slice through an object and develop a three-dimensional data set without having to open it, just as you would do a CT scan on a human body.” The two scrolls that Seales and his team will work on are stored at the French National Academy in Paris. The UK group will spend July working there.
Their system was developed at UK through the EDUCE project, or Enhanced Digital Unwrapping for Conservation and Exploration, which Seales launched through a grant from the National Science Foundation.
Experts say that if the UK system works as well as hoped, it could provide a safe new way to decipher and preserve more scrolls from Herculaneum, as well as other ancient books, manuscripts and documents that are too fragile to be opened.
“No one has yet really figured out a way to open them,” says Roger Macfarlane, a professor of classics at Brigham Young University who also has worked on scrolls from Herculaneum. “If Brent is successful it would be a huge, potentially monumental step forward.” Seales admits that there are hurdles, the biggest being the carbon-based ink thought to have been used on the scrolls. He says that since the papyrus in the scrolls was turned to carbon by the fury of Vesuvius, it might be impossible to visually separate the writing from the pages, even with powerful computer programs.
“The open question is, will we be able to read the writing?” Seales said. “There is a chance that we won’t be able to do it with our current machine, and that we’ll have to re-engineer some things. But if that’s the case, that’s what we will do.” Seales, who is from Buffalo, N.Y., grew up with two passions: computers and the humanities. His double major in undergraduate school was computer science and violin. While working on computer imaging in graduate school, Seales became interested in how that technology might be used to digitally preserve old manuscripts and documents.
By the early 1990s, he was developing systems to read old records that were crumpled and wrinkled with age. As a result, he joined an international computer team that digitized the oldest known complete text of Homer’s Iliad, which is stored in Venice, Italy. The project, ultimately completed at UK’s Center for Visualization and Virtual Environments, produced new digital images, bringing to life sections of the text from the 10th century B.C. that previously were little more than ink smudges.
Developing a method to virtually unroll and copy ancient documents too delicate for normal handling was the next step. This is the system that Seales and his colleagues will use on the Herculaneum scrolls.
If it works, what will they find? The best guess is that the scrolls contain writings by Philodemus, a Roman writer and Epicurean philosopher born about 110 B.C. Philodemus is not considered a classical thinker of the first rank, but he was a contemporary of Cicero. He taught Virgil and is thought to have influenced the Roman poet Horace.
Philodemus also was a friend of Lucius Calpurnius Piso — the father-in-law of Julius Caesar — who at one time owned that luxurious villa at Herculaneum.
The mansion had passed to other hands, however, when it and Herculaneum were buried during the eruption of 79 AD. Afterward, Herculaneum lay hidden for 1,600 years, until excavators stumbled upon it in 1709.
The villa itself was not uncovered until the mid-1700s. Inside its library, investigators found what they first thought to be lumps of coal but that turned out to be papyrus scrolls — about 1,800 in all — fused into blackened cylinders by furious volcanic heat. The building became known as the Villa of the Papyri.
According to Seales, the scrolls did not burn because the building so was completely encased in ash and lava that no oxygen was available to feed any flames.
Ironically, experts say that the papyrus, made of plant material, almost certainly would have decomposed over the last 2,000 years had it not been sealed in what amounted to an airtight vault.
What survived was incredibly fragile. Many scrolls simply crumbled when early researchers tried to open them. A Vatican priest eventually developed a way of opening a few scrolls, but it was slow and produced mixed results. Most were never unrolled.
The majority of the scrolls ultimately went to a library in Naples. But Napoleon had several shipped to France when he took over Italy after 1800. Among these scrolls are the two that the UK team plans to investigate.
Seales describes the process as resembling a “virtual colonoscopy,” a medical test for colon cancer.
“In a colonoscopy, you’re interested in whether there’s cancerous activity on the wall of the colon,” he said. “So you can imagine locating that in a scan, then flattening it out and manipulating it to see what you can see. We’ll be doing a similar sort of thing.” According to Seales, many experimental scans probably will be necessary, plus much additional computer work afterward, to produce clear images.
Members of the UK group won’t touch the fragile materials. All handling will be done by conservators at the French National Academy.
Macfarlane, the Brigham Young University scholar, predicted that if Seales’ team is successful, other Herculaneum scrolls probably also will be made available for scanning. Those could contain works by other ancient writers, more important than Philodemus, perhaps by Epicurus, who founded one of the major philosophies of ancient Greece, Macfarlane said.
“If Brent does unlock the door to reading these scrolls that are still hiding text, there will be a lot of excitement,” he said.
Seales sees other potential applications for the system, including deciphering otherwise unreadable written materials for homeland security purposes. But, he also admits that there are other ancient tests he’d like to examine.
“There are pieces of the Dead Sea scrolls that still haven’t been opened yet,” he said. “I’ve talked with some members of teams that work with those materials, and I’d love to see what more we could wring out of them.
Σωκράτης…..ο Μήλιος
ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ, ΝΕΦΕΛΕΣ
ΚΕΙΜΕΝΟ:
ΣΩΚΡΑΤΗΣ: αεροβατώ και περιφρονώ τον ήλιον.
ΣΤΡΕΨΙΑΔΗΣ: έπειτ’ από ταρρού τους θεούς υπερφρονείς άλλ’ ουκ από της γης, είπερ;
- ου γαρ αν ποτέ εξηύρον ορθώς τα μετέωρα πράγματα, ει μή κρεμάσας το νόημα και την φροντίδα λεπτήν καταμείξας εις τον όμοιον αέρα, ει δ’ ών χαμαί τάνω κάτωθεν σκόπουν,
ουν άν ποθ’ ηυρον, ου γαρ αλλ’ η γη βία έλκει προς αυτήν την ικμάδα της φροντίδος. πάσχει δε ταυτό τούτο και τα κάρδαμα.
- τί φής;
η φροντίς έλκει την ίκμάδ’ εις τα κάρδαμα;
Στρεψ: Δινός βασιλεύει τον Δι’ έξεληλακώς.
Φειδ: αιβοί, τί ληρείς; – Ίσθι τουθ’ ούτως έχον.
- τις φησι ταύτα;
- Σωκράτης ο Μήλιος και Χαιρεφών ος οίδε τά ψύλλων ίχνη.
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ:
Σωκρ: Αεροβατώ και περιεργάζομαι τον ήλιο.
Στρεψ. Και μέσα απ’ το κοφίνι εξετάζεις τους θεούς
κι όχι από τη γη;
Σωκρ: Γιατί δεν θα μπορούσα ποτέ τα υπέργεια πράγματα σωστά να βρω, αν δεν κρεμούσα το πνεύμα μου κι αν τη λεπτή μου σκέψη δεν την έσμιγα με τον όμοιο της τον αέρα. αν όντας χαμηλά από κάτω τα ψηλά ερευνούσα, τίποτε δεν θάβρισκα γιατί η γη με δύναμη προς τον εαυτό της τραβά τη δροσιά της σκέψης. Αλλά το ίδιο παθαίνουν και τα κάρδαμα.
Μα τι λες; Ή σκέψη τη δροσιά απ’ τα κάρδαμα τραβάει;
Στρ: Ο Στρόβιλος βασιλεύει, αφού έδιωξε το Δία.
Φειδ: Ανοησίες! Τι φλυαρείς;
Φειδ: Μάθε το πώς αυτό έτσι είναι.
Και ποιος τα λέει αυτά;
Στρ: Ο Σωκράτης απ’ τη Μήλο και ό Χαιρεφώντας πού ξέρει και τις πατημασιές των ψύλλων.
Σχόλιο: Παρωδία του Σωκράτη ως Μήλιου δηλαδή ως άθεου. Συνδέει δηλαδή ο Αριστοφάνης τον Σωκράτη με τον άθεο σοφιστή Διαγόρα τον Μήλιο.
Γιατί δάκρυσε ο Ξέρξης
ΗΡΟΔΟΤΟΣ – ΒΙΒΛΙΟ Ζ΄ 45-46
ΚΕΙΜΕΝΟ:
Ως δε ώρα πάντα μεν τον Έλλήσποντον υπό των νεών αποκεκρυμμένον, πάσας δε τάς ακτάς και τα Αβυδηνών πεδία επίπλεα ανθρώπων, ενθαύτα ο Ξέρξης εωυτόν εμακάρισε, μετά δε τούτω εδάκρυσε. Μαθών δε μιν Άρτάβανος ο πάτρως, ος το πρώτον γνώμην απεδέξατο ελευθέρως ου συμβουλεύων Ξέρξη στρατεύεσθαι επί την Ελλάδα, ούτως ωνήρ φρασθείς Ξέρξην δακρύσαντα είρετο τάδε. «Ω βασιλεύ, ως πολλόν αλλήλων κεχωρισμένα εργάσαο νυν τε και ολίγω πρότερον, μακαρίσας γαρ σεωυτον δακρύεις». Ο δε είπε «Εσήλθε γαρ με λογισάμενον κατοικτίραι ως βραχύς ειη πας ο ανθρώπινος βιος ει τουύτων γε εόντων τοσούτων ουδείς ες εκατοστόν έτος περιέσται.»
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ:
Όσο μάλιστα παρατηρούσε ότι όλο το τοπίο του Ελλήσποντου είχε εξαφανιστεί, λόγω του πλήθους των πλοίων και ότι επίσης όλες ακτές και οι πεδιάδες της Αβύδου ήταν κατάμεστες από τα στρατιωτικά του τμήματα, τότε πια Ξέρξης καλοτύχισε τον εαυτό του και μετά απ’ αυτό δάκρυσε.
Τον αντιλήφθηκε όμως ο από τον πατέρα θείος του Αρτάβανος, ο οποίος και πρώτος είχε εκθέσει σ’ αυτόν ελεύθερα την άποψη του, συμβουλεύοντας τον Ξέρξη να μην εκστρατεύσει εναντίον της Ελλάδας. Αυτός ο άνθρωπος λοιπόν, όταν πρόσεξε τον Ξέρξη να δακρύζει, τον ρώτησε τα εξής: «Βασιλιά, αλήθεια πόσο διαφορετικά πράγματα μεταξύ τους έχεις κάνει, και τώρα και λίγο πρωτύτερα! Πρώτα δηλαδή καλοτύχισες τον εαυτό σου και μετά δάκρυσες». Και εκείνος απάντησε: «Με κατέλαβαν συναισθήματα λύπης, όταν αναλογίστηκα πόσο μικρή είναι η ανθρώπινη ζωή, μιας και από αυτούς όλους τους στρατιώτες, που είναι βέβαια τόσοι πολλοί, ύστερα από εκατό χρόνια, δε θα έχει επιβιώσει ούτε ένας».
Ο Στρατηγός Γάιος Κάσσιος με το βλέμμα του Shakespeare
Από το έργο “Ιούλιος Καίσαρας”, του WILLIAM SHAKESPEARE
ΚΑΣΣΙΟΣ: Μα αυτός (ο Καίσαρ), διασκελίζει τον στενό τον κόσμο σαν κολλοσός. Και τα ανθρωπάκια εμείς βαδίζουμε κάτω από τα πελώρια σκέλια του γυρεύοντας να βρούμε τάφους άσημους για λόγου μας. Οι άνθρωποι κάποτε είναι κύριοι στις μοίρες τους: το λάθος, Βρούτε, που είμαστε υπό δεν είναι στα άστρα μας αλλά σε μας τους ίδιους.
……………..
ΚΑΙΣΑΡ: Θέλω γύρω μου να’ χω ανθρώπους παχουλούς, με λεία κεφάλια ανθρώπους, τέτοιους που να κοιμούνται τη νύχτα. Αυτός ο Κάσσιος έχει όψη ισχνή και πειναλέα. Σκέφτεται πολύ: τέτοιοι άνθρωποι είναι επικίνδυνοι. Ας ήταν πιο παχύς! Μα εγώ δεν τον φοβάμαι: κι όμως αν τ’ όνομα μου ήταν τρωτό από φόβο δεν ξέρω άλλον που θα απέφευγα όσο γίνεται απ’ αυτόν τον στεγνό τον Κάσσιο. Πολυδιαβάζει, είναι μεγάλος παρατηρητής και βλέπει ως τα κατάβαθα τις σκέψεις των ανθρώπων. Δεν του αρέσουν οι αγώνες, όπως εσένα Αντώνιε, δεν ακούει μουσική, σπάνια χαμογελάει, και χαμογελάει με τέτοιο τρόπο σαν να κοροιδεύει τον ευατό του, να καταφρονάει το πνεύμα του που ‘στερξε να χαμογελάσει με οτιδήποτε. Τέτοιοι άνθρωποι ποτέ δεν ησυχάζουν μέσα τους ενόσω βλέπουν έναν πιο τρανό από του λόγου τους, κι είναι για αυτό πολύ πιο επικίνδυνοι. Σου λέω μάλλον τι φόβοι υπάρχουν, όχι τι φοβάμαι εγώ, εγώ μια φορά είμαι ο Καίσαρ.
…………………………
ΚΑΣΣΙΟΣ: Τότε γιατί είναι τύραννος ο Καίσαρ; ο δόλιος, γνωρίζω πως δεν θα ήταν λύκος αν δεν έβλεπε πως είναι πρόβατα οι Ρωμαίοι. Δεν θα ήταν λιοντάρι αν οι Ρωμαίοι δεν ήταν ελάφια.
………………………..
ΒΡΟΥΤΟΣ: Εμείς ξεσηκωθήκαμε όλοι ενάντια στο πνεύμα του Καίσαρα, και των θνητών το πνεύμα δεν έχει αίμα. Ω! να μπορούσαμε να φτάσουμε στο πνεύμα του Καίσαρα, χωρίς να διαμελίσουμε τον Καίσαρα.
……………………….
ΚΑΣΚΑΣ: Μα ότι κόβει είκοσι χρόνια ζωή, κόβει άλλα τόσα φόβο θανάτου.
………………………
ΚΑΣΣΙΟΣ: Πόσες γενιές εδώ και πέρα τούτ’ η υπέροχη σκηνή θα παίζεται στο θέατρο, σε πολιτείες αγέννητες και γλώσσες άγνωστες. Και όποτε αυτό θα γίνεται θα λένε για την ομάδα μας: οι άντρες αυτοί που ‘δωσαν στον τόπο τους τη λευτεριά.
……………………..
ΑΝΤΩΝΙΟΣ: Το κακό που κάνουν οι άνθρωποι ζει και μετά απ’ τους ίδιους, το καλό συχνά θάβεται με τα κόκκαλα τους.
……………………
ΚΑΣΣΙΟΣ: Δεν κάνεις χρήση της φιλοσοφίας σου, αν ενδίδεις σε κακές συμπτώσεις.
……………………
ΚΑΣΣΙΟΣ: Μεσσάλα. Να είσαι μάρτυρας: παρά τη θέληση μου, σαν τον Πόμπηιο, αναγκάζομαι να βάλω σε μια μάχη όλες τις ελευθερίες μας. Το ξέρεις πως είχα πιστέψει στον Επίκουρο, στη θεωρία του. Τώρα αλλάζω γνώμη, δίνω πίστη σε κάποια πράγματα μαντευτικά.
…………………..
ΒΡΟΥΤΟΣ: Στερνέ από όλους τους Ρωμαίους στο καλό! Δεν γίνεται ποτέ η Ρώμη να γεννήσει όμοιο σου- Χρωστάω πιο πολλά δάκρυα σε τούτον το νεκρό, απ’ όσα θα με ιδείτε να του πληρώσω- Θα βρω Κάσσιε, καιρό, θα ‘βρω καιρό.
ΑΙΩΝΙΟΤΗΣ
Ο Ινδός Αρσούνας, βασιλεύς φιλάνθρωπος και πράος,
μισούσε ταις σφαγαίς. Ποτέ δεν έκαμνε πολέμους.
Πλην τού πολέμου ο φοβερός θεός δυσηρεστήθη —
(λιγόστεψεν η δόξα του άδειασαν οι ναοί του) —
και μπήκε με θυμό πολύ στου Αρσούνα το παλάτι.
Ό βασιλεύς φοβήθηκε και λέει «Θεέ μεγάλε
συγχώρεσε με αν δεν μπορώ ζωή να πάρω ανθρώπου».
Με περιφρόνησι ο θεός απήντησε «Από μένα
νομίζεσαι πιο δίκαιος; Με λέξεις μη γελιέσαι.
Καμμιά ζωή δεν παίρνεται. Γνώριζε πώς ποτέ του
μήτε γεννήθηκε κανείς, μήτε κανείς πεθαίνει».
Κ.Π.ΚΑΒΑΦΗΣ
