5o Απόσπασμα: Γαληνός “Περί των καθ’ Ιπποκράτην στοιχείων”

July 15, 2007 at 7:46 am (Uncategorized) ()

Κείμενο:

νόμωι γαρ χροιή, νόμωι γλυκύ, νόμωι πικρόν, έτεήι δ’ άτομα και κενόν‘ ό Δ. φησιν έκ της συνόδου των ατόμων γίγνεσθαι νομίζων άπάσας τάς αΐσθητάς ποιότητας ως προς ήμας τους αίσθανομένους αυτών, φύσει δ’ ουδέν είναι λευκόν ή μέλαν ή ξανθόν ή έρυθρόν ή πικρόν ή γλυκύ’ το γαρ δη ‘νόμωι’ ταύτό βούλεται τώι όιον ‘νομιστί’ και ‘προς ήμας’, ού κατ’ αυτών τών πραγμάτων την φύσιν, οπερ αύ πάλιν ‘έτήι’ καλεί, παρά το ‘έτεόν’, oπερ αληθές δηλοϊ, ποιήσας τούνομα. και είη αν ό σύμπας νους αύτου του λόγου τοιόσδε· νομίζεται μεν τι παρά τοις άνθρώποις λευκόν τε είναι και μέλαν και γλυκύ και πικρόν και τάλλα πάντα τα τοιαύτα, κατά δε τήν άλήθειαν δεν και μηδέν έστι τα πάντα και γάρ αυ και τουτ’ είρηκεν αυτός, ‘δέν’ μέν τάς άτόμους όνομάζων, ‘μηδέν’ δέ το κενόν. αί μέν ουν άτομοι σύμπασαι σώματα ούσαι σμικρά χωρίς ποιοτήτων είσί, το δέ κενόν χώρα τις, έν ήι φερόμενα ταυτί τά σώματα άνω τε και κάτω σύμπαντα δια παντός του αιώνος ή περιπλέκεται πως άλλήλοις ή προσκρούει καί άποπάλλεται, και διακρίνει δέ και συγκρίνει πάλιν εις άλληλα κατά τάς τοιαύτας ομιλίας κάκ τούτου τά τε άλλα συγκρίματα πάντα ποιεί καί τά ημέτερα σώματα καί τά παθήματα αυτών καί τάς αι­σθήσεις, απαθή δ’ ύποτίθενται τά σώματα είναι τά πρώτα (τινές μέν αυτών ύπό σκληρότητος άθραυστα, καθάπερ οί περί Έπίκουρον, ένιοι δέ ύπό σμικρότητος αδιαίρετα, καθάπερ οι περί τόν Λεύκιππον), άλ’ ούδ’ άλλοιοΰσθαι κατά τι δυνάμενα ταύτας δη τάς αλλοιώ­σεις, ας άπαντες άνθρωποι πεπιστεύκασιν είναι, διδαχθέντες ύπό των αισθήσεων, οίον ούτε θερμαίνεσθαί τί φασιν εκείνων οϋτε ψύχεσθαι, κατά δε τόν αυτόν τρό­πον ούτε ξηραίνεσθαι ουθ’ ύγραίνεσθαι, πολύ δε δή μάλλον έτι μήτε λευκαίνεσθαι μήτε μελαίνεσθαι μήτ’ άλλην τινά oλως έπιδέχεσθαι ποιότητα κατά μηδεμίαν μεταβολήν.

 

Μετάφραση:
Πράγματι, συμβατικό είναι το χρώμα, συμβατικό το γλυκό, συμβατικό το πικρό, και στην πραγ­ματικότητα υπάρχουν μόνο τα άτομα και το κενό, λέει ο Δημόκριτος, που πιστεύει ότι όλες οι αισθητές ιδιότητες παράγονται από τη συνάντηση και συμπλοκή των ατόμων για μας που τις αισθανόμαστε, και ότι τίποτε δεν είναι από τη φύση του λευκό ή μαύρο ή κίτρινο ή κόκκινο ή πικρό ή γλυκό. Γιατί με τον όρο «νόμω» θέλει να πει «νομιστί» και «προς ήμας», και όχι «σύμφωνα με τη φύση των πραγμά­των», το οποίο δηλώνει αυτός άλλωστε με τον όρο «έτεη», από το «έτεόν», που σημαίνει αληθινό. Το πλήρες νόημα του συλλογισμού αυτού είναι: οι άνθρωποι πιστεύουν ότι υπάρχει ένα λευκό, ένα μαύρο, ένα γλυκό, ένα πικρό και άλλες παρόμοιες ιδιότητες· στην πραγματικότητα όμως υπάρχει μόνο το ον και το μη ον. Αυτοί είναι δικοί του όροι: ον ονομάζει τα άτομα και μη ον το κενό. Τα άτομα είναι μικρά σώματα δίχως ιδιότητες, και το κενό ένα είδος χώρου μέσα στον οποίο όλα τα σώματα κινούνται ασταμά­τητα προς τα πάνω και προς τα κάτω, συμπλέκονται κατά διάφορους τρόπους ή συγκρούονται και αναπηδούν, και αποχωρίζονται και συνδέονται πάλι μεταξύ τους λόγω αυτών των συναντήσεων, και παράγουν έτσι όλες τις άλλες συνενώσεις, ακόμη και τα δικά μας σώματα, με τα παθή­ματα (αλλοιώσεις) και τις αισθήσεις τους. [Οι ατομικοί] υποθέτουν ότι τα πρώτα σώματα είναι αμετάβλητα (μερικοί τα θεωρούν άθραυστα, επειδή είναι σκληρά, όπως οι οπα­δοί του Επικούρου, άλλοι αδιαίρετα, επειδή είναι μικρά, όπως οι οπαδοί του Λευκίππου). Και είναι αδύνατο να υποστούν τις αλλοιώσεις εκείνες στην ύπαρξη των οποίων πιστεύουν οι άνθρωποι, δασκαλεμένοι από τις αισθήσεις τους. Δηλαδή, λένε οι ατομικοί είναι αδύνατο να γίνει πιο ζεστό ή πιο ψυχρό ένα άτομο ή πιο στεγνό ή πιο υγρό, κι ακόμη περισσότερο λευκό ή μαύρο. Είναι αδύνατο να αποκτήσει κάποια ιδιότητα μετά από κάποια μεταβολή.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: