9ο Απόσπασμα: Διογένης Λαέρτιος για τον Λεύκιππο

July 23, 2007 at 4:45 pm (Uncategorized) ()

ΚΕΙΜΕΝΟ:

1. ΔΙΟΓΕΝΗΣ ΛΑΕΡΤΙΟΣ, Φιλοσόφων βίων και δογμάτων συναγωγή, 30-33. Λεύκιππος Ελεάτης, ώς δε τινές, ‘Αβδηρίτης, κατ’ ένίους δε Μήλιος ούτος ήκουσε Ζήνωνος. Ηρεσκε δ’ αύτώι άπειρα είναι τά πάντα και εις άλληλα μεταβάλλειν, το τε πάν είναι κενόν και πλήρες σωμάτων, τους τε κόσμους γίνεσθαι σωμάτων εις το κενόν εμπιπτόντων και άλλήλοις περιπλεκομένων εκ τε τής κινήσεως κατά την αυξησιν αυτών γίνεσθαι τήν τών αστέρων φύσιν. φέρεσθαι δε τον ήλιον έν μείζονι κύκλωι περί τήν σελήνην τήν γήν όχεϊσθαι περί τό μέσον δινουμένην. σχήμα τε αυτής τυμπανώδες είναι, πρώτος τε άτόμους αρχάς ύπεστήσατο. {και} κεφαλαιωδώς μένταΰτα έπί μέρους δε ώδε έχει. (31) τό μέν πάν άπειρον φησιν, ώς προείρηται τούτου δε τό μέν πλήρες είναι, τό δε κενόν {α} και στοιχειά φησι. κόσμους τε έκ τούτου απείρους είναι, και διαλύεσθαι εις ταύτα, γίνεσθαι δε τους κόσμους οΰτω φέρεσθαι κατά άποτομήν έκ της απείρου πολλά σώματα παντοία τοις σχήμασιν εις μέγα κενόν, άπερ άθροισθέντα δίνην άπεργάζεσθαι μίαν, καθ ‘ ην προσκρούοντα και παντοδαπώς κυκλούμενα διακρίνεσθαι χωρίς τα όμοια προς τα όμοια, ισόρροπων δε δια το πλήθος μηκέτι δυναμένων περιφέρεσθαι, τα μεν λεπτά χωρειν εις το εξω κενόν, ώσπερ διαττώμενα τα δε λοιπά συμμένειν και περιπλεκόμενα συγκατατρέχειν άλλήλοις και ποιειν πρώ­τον τι σύστημα σφαιροειδές. (32) τουτο δ’ οίον υμένα άφίστασθαι περιέχοντα έν έαυτώι παντοία σώματα ών κατά την του μέσου άντέρεισιν περιδινουμένων λεπτόν γενέσθαι τον πέριξ υμένα συρρεόντων άει των συνεχών κατ’ έπίψαυσιν της δίνης, και ουτω γενέσθαι την γήν, συμμενόντων τών ένεχθέντων έπί το μέσον, αυτόν τε πάλιν τον περιέχοντα οίον υμένα αυξεσθαι κατά τήν έπέκκρισιν τών έξωθεν σωμάτων δίνηι τε φερόμενον αυτόν, ών αν έπιψαύσηι, ταύτα έπικτασθαι. τούτων δέ τίνα συμπλεκόμενα ποιειν σύστημα, το μεν πρώτον κάθυγρον και πηλώδες, ξηρανθέντα και περιφερόμενα σύν τήι του όλου δίνηι, ειτ’ έκπυρωθέντα τήν τών αστέρων άποτελέσαι φύσιν. (33) είναι, δέ τον του ηλίου κύκλον έξώτατον, τον δε της σελήνης προσγειοτατον, των άλλων μεταξύ τούτων όντων. και πάντα μεν τα άστρα πυροϋσθαι δια το τάχος της φοράς, τόν δε ήλιον και υπό των αστέρων έκπυρουσθαι· την δε σελήνην του πυρός ολίγον μετα­λαμβάνει, έκλείπειν δε ήλιον και σελήνην {[…] την δε λόξωσιν του ζωιδιακου γενέσθαι} τώι κεκλίσθαι την γήν προς μεσημβρίαν τά δε προς άρκτωι άεί τε νίφεσθαι και κατάψυχρα ειναι και πήγνυσθαι. και τόν μεν ήλιον έκλείπειν σπανίως, την δε σελήνην συνεχές δια το άνισους είναι τους κύκλους αυτών. είναι τε ώσπερ γενέ­σεις κόσμου, ούτω και αυξήσεις και φθίσεις και φθοράς κατά τίνα ανάγκην, ην οποία εστίν {ού} διασαφεί.

 

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ:

1. ΔΙΟΓΕΝΗΣ ΛΑΕΡΤΙΟΣ (31). Ο Λεύκιππος ο Ελεά­της, ή ο Αβδηρίτης, όπως λένε μερικοί, ή ο Μιλήσιος, όπως λένε άλλοι, ήταν μαθητής του Ζήνωνα. Είχε τη γνώμη ότι τα πάντα είναι άπειρα και ότι το καθένα απ’ αυτά μετατρέπεται στο άλλο το σύμπαν είναι κενό και γεμάτο από σώματα που, καθώς πέφτουν μέσα στο κενό και συμπλέκονται μεταξύ τους, δημιουργούν τους κόσμους. Από την κίνηση κατά τη συνάθροιση των σωμά­των αυτών δημιουργείται η ύλη των αστεριών. Ο ήλιος κινείται σε κύκλο μεγαλύτερο γύρω από τη σελήνη η γη μένει μετέωρη και περιστρέφεται γύρω από το [κοινό] κέντρο [των κύκλων]. Το σχήμα της μοιάζει με τύμπανο. Πρώτος ο Λεύκιππος θεώρησε τα άτομα πρώτες αρχές των πραγμάτων. Αυτή είναι σε γενικές γραμμές η θεωρία του. Να τώρα μια λεπτομερής έκθεση της. Αυτός λέει, όπως είπαμε και πριν, ότι το σύμπαν είναι άπειρο και ότι αποτε­λείται από το πλήρες και το κενό· αυτά τα ονομάζει στοιχεία. Μέσα στο σύμπαν και εξαιτίας του σχηματίζονται άπειροι κόσμοι που διαλύονται στα στοιχεία. Η διαδικα­σία με την οποία γίνονται οι κόσμοι είναι η εξής: πολλά σώματα με κάθε λογής σχήματα κινούνται στο μεγάλο κενό, αφού αποσπαστούν από το άπειρο. Η συνάθροιση τους παράγει μια ξεχωριστή δίνη, η οποία τα κάνει να χτυπούν το ένα στο άλλο και να στροβιλίζονται προς όλες τις κατευθύνσεις, με αποτέλεσμα να διαχωρίζονται σε σχη­ματισμούς, με τρόπο που τα όμοια να συνδέονται με τα όμοια. Επειδή ο μεγάλος τους αριθμός δεν τα επιτρέπει να κινούνται ισόρροπα, τα λεπτά πηγαίνουν στο εξωτερικό κενό, σα να περνούσαν από ένα κόσκινο, ενώ τα υπόλοιπα παραμένουν μαζί και, καθώς συμπλέκονται μεταξύ τους, συγκεντρώνονται, σχηματίζοντας ένα πρώτο σφαιροειδές συγκρότημα. (32). Απ’ αυτό αποσπάται κάτι σαν υμένας, που εμπεριέχει κάθε λογής σώματα. Καθώς στριφογυρί­ζουν αυτά σα δίνη, λόγω της άπωσης του κέντρου [δηλ. της δύναμης που απομακρύνει τα πιο λεπτά άτομα από το κέντρο], ο εξωτερικός υμένας λεπταίνει, λόγω της ακατάπαυστης συρροής συνεχών σωμάτων εφαπτόμενων στη δίνη. Έτσι, η γη γεννήθηκε από τη συνένωση των σωμά­των που μεταφέρθηκαν στο κέντρο. Ωστόσο, με τη σειρά του ο εξωτερικός υμένας μεγαλώνει από τη συρροή σωμά­των που έρχονται απ’ έξω· η δίνη που τον παρασέρνει, του δίνει τη δυνατότητα να ενσωματώνει τα σώματα με τα οποία έρχεται σ’ επαφή. Μερικά απ’ αυτά συμπλέκονται και παράγουν ένα συγκρότημα, αρχικά υγρό και λασπώδες· ύστερα ξεραίνονται, ακολουθούν τη γενική δίνη, και, αφού πυρακτωθούν, σχηματίζουν την ουσία των αστεριών. (33). Ο κύκλος του ήλιου είναι ο πιο εξωτερικός, της σελήνης ο πιο κοντινός στη γη. Οι κύκλοι των άλλων αστεριών βρίσκονται ανάμεσα σ’ αυτούς τους δύο. Όλα τα αστέρια πυρακτώνονται εξαιτίας της ταχύτητας της κίνησης τους· ο ήλιος πυρακτώνεται και από τ’ αστέρια. Η σελήνη δέχεται μικρό μέρος από τη φωτιά. Ο ήλιος και η σελήνη παθαίνουν έκλειψη. [Η λόξωση του ζωδιακού κύκλου οφείλεται] στην κλίση της γης προς το νότο. Οι περιοχές προς το βορρά είναι πάντα σκεπασμένες από χιόνια, κρύες και παγωμένες. Οι εκλείψεις του ήλιου είναι σπάνιες, ενώ οι εκλείψεις της σελήνης συχνές, επειδή οι κύκλοι τους είναι άνισοι. Και όπως γεννιούνται οι κόσμοι, έτσι και μεγαλώνουν, φθίνουν και διαλύονται, λόγω κάποιας αναγκαιότητας, για τη φύση της οποίας όμως δεν δίνει καμιά εξήγηση ο Λεύκιππος.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: