Ο Καρλ Σαγκάν για το Δημόκριτο

August 4, 2007 at 7:53 pm (Uncategorized) ()

Σειρά COSMOS – ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ VII- Κυκλοφορεί σε DVD

“Αυτή η υποψία για την ύπαρξη των ατόμων οδηγήθηκε πολύ μακρύτερα από τον Δημόκριτο, τον σύγχρονο του Εμπεδοκλή. Απ’ όλους τους αρχαίους επιστήμονες αυτός είναι που μας μιλά πιο κατανοητά μέσα στους αιώνες. Τα λίγα αποσπάσματα που σώζονται από τα γραπτά του μαρτυρούν ένα πνεύμα ύψιστης λογικής και διαίσθησης. Πίστευε ότι ένα πλήθος άλλων κόσμων περιπλανιέται στον χώρο. Ότι οι κόσμοι γεννιούνται και πεθαίνουν, ότι κάποιοι βρίθουν από ζωντανά πράγματα ενώ άλλοι είναι ξηροί και άγονοι.
Ήταν ο πρώτος που κατάλαβε ότι ο γαλαξίας είναι το σύνολο
της λάμψης των αναρίθμητων αμυδρών αστεριών. Πέρα από τις φωτιές στον ουρανό και το γάλα της Ήρας προέβαλε το πνεύμα του Δημόκριτου.
………………………………………………………………………………………….
Ο Δημόκριτος κατάλαβε ότι οι πολύπλοκες μορφές, αλλαγές και κινήσεις του φυσικού κόσμου προέρχονται από την αλληλεπίδραση πολύ απλών κινούμενων σωμάτων. Ονόμασε τα σώματα αυτά “άτομα”. Όλα τα υλικά σώματα είναι σύνολα ατόμων συνδεδεμένα με έναν περίπλοκο τρόπο, ακόμα και εμείς
………………………………………………………………………………………..
Έλεγε ο Δημόκριτος: “Προτιμώ να καταλάβω γιατί συμβαίνει κάτι
παρά να είμαι Βασιλιάς της Περσίας.”.

Πίστευε ότι είναι καλύτερα να είσαι φτωχός σε μια δημοκρατία παρά πλούσιος σε μια τυραννία. Πίστευε ότι οι κύριαρχες θρησκείες της εποχής του ήταν δαιμονικές και ότι δεν υπήρχαν ούτε ψυχές, ούτε αθάνατοι θεοί.
Υπάρχουν ενδείξεις ότι ο Δημόκριτος διώχθηκε για τις απόψεις του.
Ωστόστο την επόχή του, η σύντομη παράδοση για ανοχή στις πρωτότυπες
απόψεις άρχισε να σβύνει.Για παράδειγμα κυρίαρχη ήταν η πίστη ότι η
Σελήνη και ο Ήλιος ήταν θεοί. Ένας άλλος σύγχρονος του Δημόκριτου, ο Αναξαγόρας δίδασκε ότι η Σελήνη ήταν τόπος από συνηθισμένη ύλη και ο Ήλιος ήταν μια καυτή πέτρα μακριά στον ουρανό. Γιαυτό το λόγο ο Αναξαγόρας καταδικάστηκε και φυλακίστηκε για ασέβεια, ένα θρησκευτικό αδίκημα. Οι άνθρωποι άρχισαν να διώκονται για τις ιδέες τους.
…………………………………………………………………………………………
Η προσωπογραφία του Δημόκριτου κοσμεί ένα χαρτονόμισμα των 100 δραχμών αλλά οι ιδέες του καταπνίγηκαν και η συμβολή του στην Ιστορία δεν εκτιμήθηκε επαρκώς. Οι μυστικιστές είχαν αρχίσει να κερδίζουν.
………………………………………………………………………………………….
(Οι μυστικιστές Πυθαγόρειοι) αντί να χρησιμοποιήσουν την διορατικότητα τους για την πρόοδο του συλλογικού ταξιδιού των ανθρώπινων ανακαλύψεων, την μετέτρεψαν σε ξόρκια μιας μυστηριώδους αίρεσης. Η επιστήμη και τα μαθηματικά έπρεπε να απομακρυνθούν από τα χέρια των εμπόρων και των τεχνιτών. Η τάση αυτή βρήκε τον πίο διάσημο υπερασπιστή της σε έναν οπαδό του Πυθαγόρα, τον Πλάτωνα.
Ο Πλάτωνας προτιμούσε την τελειότητα των μαθηματικών εννοιών από τις ατέλειες της καθημερινής ζωής. Πίστευε ότι οι Ιδέες είναι πολύ πιο αληθινές από τον φυσικό κόσμο. Συμβούλευε τους αστρονόμους να μην χάνουν τον καιρό τους παρατηρώντας τα αστέρια και τους πλανήτες. Ήταν καλύτερα, πίστευε, να σκέπτεσαι μόνο. Ο Πλάτωνας ήταν ενάντιος στην παρατήρηση και τον πειραματισμό. Δίδασκε την περιφρόνηση του αληθινού κόσμου και απαξίωνε την πρακτική εφαρμογή των επιστημονικών
γνώσεων. Οι οπαδοί του Πλάτωνα κατάφεραν να σβύσουν το φως της επιστήμης και του πειραματισμού που είχε λάμψει με τον Δημόκριτο και τους άλλους Ίωνες. Η δυσφορία του Πλάτωνα για τον κόσμο, όπως τον φανέρωναν οι αισθήσεις μας, έμελλε να κυριαρχήσει και να καταπνίξει
τη δυτική φιλοσοφία.
.
Ακόμα και πολύ μετά το 1600 ο Γιοχάνες Κέπλερ προσπαθούσε να ερμηνεύεσει ακόμα την δομή του σύμπαντος βάσει των πυθαγόριων στερεών και της πλατωνικής τελειότητας. Η ειρωνία είναι ότι ο Κέπλερ ήταν αυτός που βοήθησε να εδραιωθεί ξανά η παλιά ιωνική μέθοδος της επαλήθευσης των ιδεών με την παρατήρηση.

Όμως γιατί έχασε τον δρόμο της η επιστήμη;

Ποιά ήταν ή έλξη που ασκούσε η διδασκαλία του Πυθαγόρα και του Πλάτωνα στους συγχρόνους τους; Περιείχαν, πιστεύω, μια σεβαστή δικαιολογία σε μια διεφθαρμένη κοινωνικά τάξη. Η εμπορική παράδοση που είχε οδηγήσει στην ιώνια επιστήμη είχε φέρει και την
δουλεία. Μπορούσες να πλουτίσεις αν είχε πολλούς δούλους. Την εποχή του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη υπήρχαν πάρα πολλοί δούλοι. Όλα τα μεγάλα λόγια περί δημοκρατίας αφορούσαν μόνο μερικούς προνομιούχους. Ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης ζούσαν άνετα σε μια
κοινωνία δούλων.
Πρόσφεραν μια δικαιολογία για την καταπίεση. Εξυπηρετούσαν τους τυρράνους. Δίδαξαν την αποξένωση του σώματος από το πνεύμα, λογική ίδεα, υποθέτω για μια κοινωνία δούλών. Διαχώρισαν την σκέψη από την ύλη. Χώριζαν την γη από τον ουρανό. Διαχωρισμοί που έμελλε να κυριαρχήσουν στον δυτικό τρόπο σκέψης για πάνω από 20 αιώνες.
Οι πυθαγόριοι και οι διάδοχοι τους είχαν την παράξενη άποψη ότι η γη ήταν κατά κάποιο τρόπο μιασμένη, αμαρτωλή ενώ ο ουρανός άσπιλος και θεικός. Έτσι η βασική ιδέα ότι η Γη είναι ένας πλανήτης, ότι είμαστε πολίτες του Σύμπαντος απορρίφθηκε και ξεχάστηκε.
Οι πυθαγόρειοι είχαν κερδίσει.
Η παραδοχή του Πλάτωνα και του Πυθαγόρα ότι η κατανόηση του σύμπαντος είναι εφικτή, ότι υπάρχει μαθηματικό θεμέλιο στη φύση προήγαγε κατά πολύ τον αγώνα της επιστήμης. Confused
Όμως με την αποσιώπηση των ενοχλητικών διαπιστώσεων, με την αίσθηση ότι η επιστήμη θα έπρεπε να φυλαχτεί για τους λίγους εκλεκτούς, με την αποστροφή στον πειραματισμό, με τον εναγκαλισμό του μυστικισμού και με την εύκολη αποδοχή των κοινωνιών που στηριζόνταν στη δουλεία, η επιρροή τους κόστισε πάρα πολύ στην ανθρώπινη προσπάθεια.
Τα βιβλία των Ιώνων επιστημόνων έχουν χαθεί εξ ολοκλήρου.
Οι απόψεις τους κατεστάλησαν, χλευάστηκαν και ξεχάστηκαν από τους πλατωνιστές και τους χριστιανούς που υιοθέτησαν μεγάλο μέρος της φιλοσοφίας του Πλάτωνα.

Τελικά ύστερα από έναν μακρύ μυστικιστικό ύπνο κατά τον οποίο τα εργαλεία της επιστήμονικής έρευνας έπεσαν σε αχρηστεία η ιώνια προσέγγιση ανακαλύφθηκε ξανά. Ο δυτικός κόσμος ξύπνησε πάλι. Ο πειραματισμός και η ελέυθερη έρευνα έγιναν ξανά σεβαστά.Ξεχασμένα βιβλία και αποσπάσματα άρχισαν να διαβάζονται και πάλι. Ο Λεονάρντο, ο Κοπέρνικος και ο Κολόμβος εμπνεύστηκαν από την ιώνια παράδοση.”

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: