Σχόλια Αποσπασμάτων 14 και 15

August 6, 2007 at 4:20 pm (Uncategorized) ()

Ο Θεόφραστος κατόπιν εντολής του Αριστοτέλη είχε γράψει ένα έργο 15 τόμων με τίτλο “ΦΥΣΙΚΩΝ ΔΟΞΑΙ” και περιείχε όλες τις θεωρίες των προσωκρατικών φιλοσόφων. Φυσικά, εννοείται ότι ούτε και αυτό το έργο σώθηκε. Όταν εξαφανίστηκαν τελείως τα έργα των προσωκρατικών φιλοσόφων το “ΦΥΣΙΚΩΝ ΔΟΞΑΙ” ήταν το μόνο έργο μέσω του οποίου είχαν πρόσβαση στην προσωκρατική φιλοσοφία οι μετέπειτα ερευνητές οι οποίοι διασώσαν έτσι έμμεσα κάποια αποσπάσματα.

Από τα αποσπάσματα 14 και 15 φαίνονται καθαρά ορισμένες πλευρές της ατομικής θεωρίας που συμπληρώνουν το παζλ της υλιστικής κοσμοθεώρησης και ταυτόχρονα ικανοποιούν τις οντολογικές ελεατικές απαιτήσεις:

Όσο για τα άλλα αισθητά, κανένα δεν υπάρχει εκ φύσεως, αλλά όλα είναι παθήματα της μεταβαλλόμενης αίσθησης, απ’ την οποία γεννιέται η αισθητή εικόνα [παράσταση]. Ούτε το ψυχρό και το θερμό υπάρχουν εκ φύσεως, αλλά η διαφορετική εντύπωση που έχουμε γι’ αυτά προκύπτει από τη μεταβολή και το μετασχηματισμό του σχήματος [των σωμάτων]

Στα 15.1 και 15.2 ο Θεόφραστος λέει στην ουσία ότι ο Δημόκριτος κατάλαβε ότι ένα οποιοδήποτε σώμα εκπέμπει ακτινοβολία που είναι αισθητή ως οπτικό ερέθισμα και από μια τέτοια γενική μηχανιστική δεν θα μπορούσε να ξεφεύγει ούτε ο Ήλιος ο οποίος εκπέμπει ακτίνες που έρχονται προς εμάς.

Στο 15.3 θίγεται το θέμα των μεγεθών και των σχημάτων των ατόμων το οποίο θα φωτιστεί αργότερα από αποσπάσματα του Επίκουρου και του Λουκρήτιου όταν θα συμπληρωθεί ο πίνακας των σωματιδίων της ατομικής θεωρίας με όλες τους τις ιδιότητες.

Στο 15.4 φαίνεται μια θεμελιακή διαφορά της υλιστικής και της ιδεαλιστικής σχολής φιλοσοφίας. Ο Δημόκριτος ισχυρίζεται ότι υπάρχει μια αντικειμενική πραγματικότητα (φύση) των πραγμάτων που επηρεάζει τις αισθήσεις και είναι ανεξάρτητη από αυτές ενώ ο Πλάτωνας μιλάει για υποκειμενικές αντιλήψεις που δημιουργούνται από παθήματα της αίσθησης. Και αυτό το θέμα θα φωτιστεί αργότερα με αποσπάσματα σχετικά με τον Κανόνα του Δημόκριτου. Τόσο ο Επίκουρος όσο και ο Δημόκριτος πριν γράψουν τα καθαρά επιστημονικά-φιλοσοφικά τους βιβλία έγραφαν βιβλία Λογικής τα οποία καθόριζαν τι δεχόντουσταν ως αληθές και ως ψευδές και με βάση ποιά μεθοδολογία. Περιττό να αναφέρω ότι ούτε και αυτά τα βιβλία σωθήκαν. Μέσα σε αυτά τα βιβλία θα βρίσκαμε σίγουρα πρώιμες εμπειριστικές-θετικιστικές και αντιμεταφυσικές απόψεις.

Τέλος στο απόσπασμα 15.5 φαίνεται μια χαρισματική σύλληψη των ατομικών φιλοσόφων που θα επιβεβαιωθεί αργότερα και από αποσπάσματα του Επίκουρου. Η σύλληψη ότι “στο κενό όλα τα σώματα κινούνται με την ίδια ταχύτητα”, επιβεβαιώθηκε περίτρανα από την σύγχρονη επιστήμη, όμως όπως αφήνει να εννοηθεί ο Θεόφραστος, ο Δημόκριτος έφτασε σε μια σύλληψη με αναγωγές που έκανε με βάση το σχήμα των ατόμων αλλά και το γεγονός ότι αποτελούνται από την ίδια φύση.

Η ενιστική λοιπόν άποψη περί ενότητας της οντικής υλικής ουσίας και η θετικιστική, αντιμεταφυσική κατεύθυνση της σκέψης των ατομιστών φιλοσόφων τους έδωσαν την ευκαιρία να προβούν σε απίθανες για την εποχή τους επιστημονικές νοητικές συλλήψεις.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: