Αριστοτέλους “Μετά τα φυσικά” – 4

September 2, 2007 at 7:45 am (Uncategorized) ()

ΜΕΤΑ ΤΑ ΦΥΣΙΚΑ Β1001β

Όλα τα πράγματα όμως είναι ή ένα ή πολλά και, από τα πολλά καθένα είναι ένα. Επίσης, αν το ένα καθ’ εαυτό είναι αδιαίρετο, τότε, σύμφωνα με το αξίωμα του Ζήνωνα, τίποτε δεν μπορεί να είναι. Πράγματι, ο Ζήνων ισχυρίζεται ότι αυτό που, όταν προστίθεται ή αφαιρείται, δεν κάνει ένα πράγμα μεγαλύτερο ή μικρότερο δεν είναι ον, προφανώς επειδή υποθέτει ότι το ον είναι μέγεθος και, αν είναι μέγεθος, τότε είναι ενσώματο, δεδομένου ότι το ενσώματο είναι όν σε όλες τις διαστάσεις.

Εδώ αρχίζει η στροφή του Αριστοτέλη καθώς δεν μπορεί με κανένα τρόπο να δεκτεί την υλιστική αντίληψη στην οποία η λογική τον οδήγησε θα προσπαθήσει με κάθε τρόπο να δείξει ότι υπάρχουν και άλλα όντα πλην της ύλοενέργειας.
Καταρχήν βλέπει τα πράγματα σαν αντικείμενα (ένα ή πολλά) όχι σαν πολλαπλότητες μιας οντότητας. Από την στιγμή που δεν μπορεί να κάνει την απλή θεμελιακή διάκριση που έκαναν οι ατομικοί όλη η φιλοσοφία του θα οικοδομηθεί σε τέτοια βάση.

ΜΕΤΑ ΤΑ ΦΥΣΙΚΑ Β1001β

 Τα άλλα, όπως το επίπεδο και η γραμμή, όταν προστίθενται με έναν ορισμένο τρόπο, καθιστούν μεγαλύτερο αυτό στο οποίο προστίθενται, όταν προστίθενται με έναν άλλο τρόπο δεν το καθιστούν μεγαλύτερο. Το σημείο όμως και η μονάδα με κανένα τρόπο δεν καθιστούν κάτι μεγαλύτερο. Επειδή όμως ο Ζήνων προχειρολογεί, και ενδέχεται να υπάρχει κάτι αδιαίρετο τέτοιο που να αποτελεί έρεισμα και εναντίον του (αφού το αδιαίρετο, όταν προστεθεί σε κάτι, δεν θα αυξήσει μεν το μέγεθος του, θα αυξήσει όμως τον αριθμό του), πώς, παρ’ όλα αυτά, μπορεί να προκύψει ένα μέγεθος από ένα ή περισσότερα τέτοια αδιαίρετα. Αυτό θα ήταν σαν να λέγαμε ότι η γραμμή αποτελείται από σημεία. Πλην όμως, ακόμα κι αν υποθέσει κάποιος ότι ο αριθμός προέρχεται, όπως λένε μερικοί, από το ένα καθ’ εαυτό και από κάτι άλλο που δεν είναι ένα, και πάλι θα πρέπει να αναρωτηθούμε γιατί και πώς αυτό που προκύπτει είναι σε ορισμένες περιπτώσεις αριθμός και σε άλλες μέγεθος, αν το μη ένα ήταν η ανισότητα και η ίδια φύση.

Παντού στο παραπάνω κομμάτι φαίνεται η σύγχυση και ο πανικός του Αριστοτέλη, η αγωνία του να μπερδέψει τα μαθηματικά με την πραγματικότητα.

Λέει: ο αριθμός προέρχεται, όπως λένε μερικοί, από το ένα καθ’ εαυτό. Είπα παραπάνω πως ο αριθμός 1 καθ’ εαυτός δεν υπάρχει, είναι σύμβαση της γλώσσας. Με τόσο Πυθαγόρα και Πλάτωνα πρέπει να χωρέσει όμως κάπου την ύπαρξη των αριθμών για αυτό κάνει το εξής, λέει: αυτό που προκύπτει είναι σε ορισμένες περιπτώσεις αριθμός και σε άλλες μέγεθος, αν το μη ένα ήταν η ανισότητα και η ίδια φύση.
Τι εννοεί: Αν δεν υπάρχει αριθμός πως λέμε ότι αυτό το καζάνι χωράει 20 λίτρα νερό ή ότι αυτή η κολώνα έχει ύψος 10 μέτρα;
Λέει δηλαδή: Αν δεν υπάρχει αριθμός 20 πως αποδίδουμε την ύπαρξη μιας ανύπαρκτης αριθμητικής οντότητας σε μια υπαρκτή οντότητα (νερό);
Προφανώς του διαφεύγει μια λειτουργία του ανθρώπινου μυαλού, ο Λόγος και η αφηρημένη σκέψη. Η λέξη «νερό» δεν υπάρχει πουθενά εκτός από τις συνάψεις αυτού που τις σκέπτεται. Ομοίως η λέξη «H2O» επίσης δεν υπάρχει. Αυτό που υπάρχει είναι η υλική οντότητα νερό άσχετα τι όνομα του δίνουμε. Η φράση «20 λίτρα νερό» απεικονίζουν στην αφηρημένη σκέψη μια συγκεκριμένη υλοενεργειακή κατάσταση στον χωροχρόνο. Και η απόδειξη: αν εξατμίσουμε 20 λίτρα νερό ή θρυμματίσουμε μια κολώνα 10 μέτρων που πήγαν τα 20 λίτρα νερό και τα 10 μέτρα της κολώνας; Μάλλον ο Αριστοτέλης δεν έχει να πει πολλά σε αυτήν την κατάσταση. Ένας μονιστής όμως θα πει: Ωραία, τα 20 λίτρα νερό σε υγρή κατάσταση αντιστοιχούν σε 3,323 μετρικούς όγκους νερού σε αέρια κατάσταση. Κανείς αριθμός δεν υπάρχει, ούτε το «20» όυτε το «3,323». Υπάρχουν μόνο καταστάσεις της υλοενέργειας.

ΜΕΤΑ ΤΑ ΦΥΣΙΚΑ Β1001β

Διότι δεν είναι προφανές ούτε πώς τα μεγέθη μπορεί να προέρχονται από το ένα και αυτή τη φύση ούτε πώς από κάποιον αριθμό και αυτή τη φύση.

Από εδώ και πέρα δεν υπάρχει γυρισμός. Θέλει το αριθμητικό μέγεθος να προέρχεται από το ον αλλά δεν του βγαίνει. Άρα πρέπει να υπάρχει μια άλλη ουσία, ένα άλλο ον από το οποίο προέρχονται τα αριθμητικά μεγέθη.

  ΜΕΤΑ ΤΑ ΦΥΣΙΚΑ Β1001β

5. Με τα παραπάνω συνδέεται το ερώτημα αν οι αριθμοί, τα σώματα, τα επίπεδα και τα σημεία είναι ουσίες ή όχι.

Τυπικό ιδεαλιστικό ερώτημα. Πρέπει οι αριθμοί να είναι ουσίες. Αλλιώς δεν στέκει πουθενά το μεταφυσικό επιχείρημα.

ΜΕΤΑ ΤΑ ΦΥΣΙΚΑ Β1001β

 Αν δεν είναι ουσίες, τότε δεν μπορούμε να πούμε ξεκάθαρα τι είναι το ον και ποιες είναι οι ουσίες των όντων, διότι τα παθήματα, οι κινήσεις, οι σχέσεις, οι διαθέσεις και οι αριθμητικοί λόγοι δεν φαίνεται να δηλώνουν την ουσία κανενός πράγματος, αφού όλα αποδίδονται ως κατηγορούμενα σε ένα υποκείμενο και κανένα από αυτά δεν είναι ένα «τούτο εδώ».

Για να αποδείξει την αστήρικτη θέση ξεκινάει μια επαγωγική απόδειξη θεωρώντας όμως ως αξίωμα την ύπαρξη των αριθμών ως ουσίας. Αν δεν είναι ουσίες οι αριθμοί δεν μπορούμε να πούμε τι είναι το ον. Αυτό είναι πραγματικός βιασμός της λογικής και της αφηρημένης σκέψης. Είναι η πιο αντιεπιστημονική δήλωση της αρχαιότητας. Ίσως είναι το κεντρικό σημείο, η καρδιά της μεταφυσικής και μεταφράζεται ως εξης: ΑΦΟΥ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΠΟΥΜΕ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΟΝ ΑΡΑ ΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΙΝΑΙ ΟΥΣΙΕΣ. Η συνέχεια της σκέψης είναι πραγματικά γελοία: λέει ότι τα μαθηματικά και αριθμητικά στοιχεία δίνονται ως κατηγορούμενα στο ον άρα έχουν αυτόνομη ύπαρξη.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: