Απίστευτο! O Επίκουρος συνέλαβε την κβαντική υπέρθεση και κβαντική μη-τοπικότητα

September 7, 2007 at 4:44 pm (ΤΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΩΝ ΑΡ) ()

Στο 20ο απόσπασμα που προέρχεται από την “Επιστολή Προς Ηρόδοτον” του Επίκουρου, το πιο σημαντικό σημείο είναι αυτό όπου ο Επίκουρος συλλαμβάνει αριστοτεχνικά (το 300 π.Χ) ιδιότητες των σωματιδίων για τις οποίες τιμήθηκε με Νόμπελ Φυσικής ο Richard Feynman το 1965!

http://www.physics4u.gr/articles/2002/diagram.html

Συγκεκριμένα Ο Feynman αμφισβήτησε τη βασική υπόθεση της κλασικής φυσικής ότι κάθε σωματίδιο έχει μια συγκεκριμένη ιστορία (κλασσική τροχιά Α). Αντίθετα, πρότεινε ότι τα σωματίδια κινούνται από ένα σημείο σε ένα άλλο ακολουθώντας κάθε δυνατή διαδρομή διαμέσου του χωροχρόνου (Στο ολοκλήρωμα διαδρομών του Feynman, το σωματίδιο ακολουθεί κάθε δυνατή διαδρομή, όπως η Β), βλέπε σχήμα

Αν σκεφτούμε ότι η “Επιστολή Προς Ηρόδοτον” είναι μια επιτομή του ( 36 τόμων! ) χαμένου έργου του Επίκουρου ΠΕΡΙ ΦΥΣΕΩΣ, με τρόμο μόνο μπορούμε να υποψιαστούμε τι θα μπορούσε να είχε συλλάβει συνολικά ο ατομικός φιλόσοφος Επίκουρος.
Ας δώσουμε όμως το λόγο στο μαέστρο:

Κείμενο – (Επιστολή Προς Ηρόδοτον 46-47):

ΚΑΙ ΜΗΝ ΚΑΙ Η ΔΙΑ ΤΟΥ ΚΕΝΟΥ ΦΟΡΑ ΚΑΤΑ ΜΗΔΕΜΙΑΝ ΑΠΑΝΤΗΣΙΝ ΤΩΝ ΑΝΤΙΚΟΨΑΝΤΩΝ ΓΙΝΟΜΕΝΗ ΠΑΝ ΜΗΚΟΣ ΠΕΡΙΛΗΠΤΟΝ ΕΚ ΑΠΕΡΙΝΟΗΤΩ ΧΡΟΝΩ ΣΥΝΤΕΛΕΙ. ΒΡΑΔΟΥΣ ΓΑΡ ΚΑΙ ΤΑΧΟΥΣ ΑΝΤΙΚΟΠΗ ΚΑΙ ΟΥΚ ΑΝΤΙΚΟΠΗ ΟΜΟΙΩΜΑ ΛΑΜΒΑΝΕΙ. ΟΥ ΜΗΝ ΟΥΔ’ ΑΜΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΔΙΑ ΛΟΓΟΥ ΘΕΩΡΗΤΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ ΑΥΤΟ ΤΟ ΦΕΡΟΜΕΝΟΝ ΣΩΜΑ ΕΠΙ ΤΟΥΣ ΠΛΕΙΟΥΣ ΤΟΠΟΥΣ ΑΦΙΚΝΕΙΤΑΙ – ΑΔΙΑΝΟΗΤΟΝ ΓΑΡ -, ΚΑΙ ΤΟΥΤΟ ΣΥΝΑΦΙΚΝΟΥΜΕΝΟΝ ΕΝ ΑΙΣΘΗΤΩ ΧΡΟΝΩ ΟΘΕΝ ΔΗΠΟΘΕΝ ΤΟΥ ΑΠΕΙΡΟΥ ΟΥΚ ΕΞ ΟΥ ΑΝ ΠΕΡΙΛΑΒΩΜΕΝ ΤΗΝ ΦΟΡΑΝ ΤΟΠΟΥ ΕΣΤΑΙ ΑΦΙΣΤΑΜΕΝΟΝ, ΑΝΤΙΚΟΠΗ ΓΑΡ ΟΜΟΙΟΝ ΕΣΤΑΙ, ΚΑΝ ΜΕΧΡΙ ΤΟΣΟΥΤΟΥ ΤΟ ΤΑΧΟΣ ΤΗΣ ΦΟΡΑΣ ΜΗ ΑΝΤΙΚΟΠΕΝ ΚΑΤΑΛΙΠΩΜΕΝ. ΧΡΗΣΙΜΟΝ ΔΗ ΚΑΙ ΤΟΥΤΟ ΚΑΤΑΣΧΕΙΝ ΤΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟΝ.

Μετάφραση:

Και όμως, εφ’ όσον το κενό δεν αντιστέκεται καθόλου στη δια μέσου του κίνηση, καθίσταται δυνατό να καλυφθούν αποστάσεις από τα είδωλα σε χρονικό διάστημα αδιανόητο από το νου μας. Γιατί η βραδύτητα είναι η δύναμη της αντίστασης, η οποία συντελεί στην ανακοπή της ταχύτητας, και στο σημείο αυτό δεν υπάρχει αντίσταση. Αλλά, όμως, σε χρόνο τόσο ελάχιστο, που δεν μπορεί το λογικό μας να συλλάβει, είναι δυνατόν το κινούμενο σώμα να βρεθεί σε τόπους περισσότερους από έναν – πράγμα που και αυτό είναι αδιανόητο – και είναι δυνατόν ταυτόχρονα να φθάνει σε χρόνο αισθητά αντιληπτό, από το άπειρο, από οποιοδήποτε σημείο, και άσχετα τελείως από την κίνηση που μπορούνε να αντιληφθούμε. Επειδή η αντίσταση δημιουργεί την αλλαγή κατεύθυνσης. Αυτό, μάλιστα, (γίνεται) χωρίς να υπολογίσουμε την ταχύτητά του. Είναι δε χρήσιμο να αντιληφθούμε και τούτο το στοιχείο.

Ακολουθεί και το σχόλιο για το παραπάνω απόσπασμα από το βιβλίο ΕΠΙΚΟΥΡΟΥ ΑΠΑΝΤΑ – εκδόσεις Κάκτος Πανεπιστημίου 46 http://www.kaktos.com

78. Ο Επίκουρος περνά τώρα από την κίνηση των ελευθέρων ατόμων στο κενό στην κίνηση των ατόμων μέσα στα σύνθετα σώματα, όπου το κάθε άτομο εξακολουθεί βέβαια να κινείται στο κενό, διότι ακόμα και στα πιο πυκνά σώματα υπάρχει πάντα ένα διάστημα κενού μεταξύ των ατόμων. Όπως και στην περίπτωση των ελευθέρων ατόμων έτσι κι εδώ μπορεί να εξαχθεί βιαστικά το συμπέρασμα ότι μερικά άτομα κινούνται πιο γρήγορα από άλλα. Ας εξετάσουμε την περίπτωση δυο συνθέτων σωμάτων, Α και Β, που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση και εκ των οποίων το A έχει διπλάσια κατά μέτρο ταχύτητα από το Β, ακόμη κι αν περιορίσουμε την παρατήρηση μας στο ελάχιστο συνεχές χρονικό διάστημα {καί κατά τον ελάχιστον συνεχή χρόνον), το Α εξακολουθεί να καλύπτει διπλάσιο διάστημα από το Β. Τείνουμε τότε να πιστέψουμε (προσδοξάζεσθαί) ότι τα άτομα του Α κινούνται με διπλάσια ταχύτητα από εκείνα του Β. Ας προσπαθήσουμε, όμως, τώρα να περάσουμε από την περιοχή της αισθητηριακής αντίληψης σ’ αυτό που μπορούμε να αποκαλέσουμε «ατομικό» χρόνο (η όλη άποψη είναι ανάλογη με την έννοια των περάτων στο ζήτημα του μεγέθους). Έστω μια χρονική στιγμή, την οποία μόνο νοητικά μπορούμε να συλλάβουμε {λόγω θεωρητόν χρόνον), ένα χρονικό διάστημα τόσο μικρό που δεν μπορεί καν να αποκληθεί συνεχές, τότε βλέπουμε ότι το συμπέρασμα μας ήταν λάθος, διότι πρέπει να θεωρήσουμε ότι το σώμα αποτελείται από άτομα ακίνητα, που κινούνται μόνο μέσα στο κενό και που η κίνηση τους περιορίζεται από τις μεταξύ τους συγκρούσεις. Αυτή, λοιπόν, τη χρονική στιγμή, τα άτομα και των δυο σωμάτων κινούνται με την ίδια ταχύτητα, καθώς συγκρούονται στιγμιαία κι αναπηδούν στις νέες τους μικρούλες τροχιές προς κάθε κατεύθυνση. Ποια είναι, λοιπόν, η ατομική διαφορά μεταξύ του Α και Β, η οποία προκαλεί τη διαφορά ταχύτητας του σύνθετου σώματος. Είναι απλά και μόνο το γεγονός ότι στο Α περισσότερα άτομα κινούνται κατά τη διεύθυνση του όλου σώματος απ’ όσα στο Β. Στο Β υπάρχει μεγαλύτερη «αντικοπή», επιβραδύνεται περισσότερο από την προς διαφορετικές διευθύνσεις ατομική κίνηση με αποτέλεσμα να κινείται πιο αργά. Και μάλιστα είναι αυτή η «αντικοπή» και μόνο που καθιστά την κίνηση των σωμάτων αισθητή σ’ εμάς (υπό την αίσθησιν το συνεχές της φοράς γιγνεται). Η ατομική κίνηση είναι πολύ γρήγορα για την αντιληπτική ικανότητα των αισθήσεων μας η ένωση των ατόμων σε σύνθετα επιβραδύνει την κίνηση λόγω «αντικοπής» μέχρις ότου, όταν τα σύνθετα γίνουν αρκετά μεγάλα, η κίνηση επιβραδύνεται τόσο ώστε να μας είναι αντιληπτή.
79. Η κίνηση του όλου σώματος είναι, όπως είπαμε, το άθροισμα των κινήσεων των ατόμων που το συνιστούν, αυτές, όμως, οι κινήσεις δεν είναι παρά μια αόριστη σειρά ελαχιστότατων τροχιών προς όλες τις διευθύνσεις.
Είναι δυνατόν να θεωρηθεί ότι το όλο σώμα εκτελεί ολόκληρη αυτή τη σειρά κινήσεων και φθάνει στο τέλος της πορείας του αφού έχει ακολουθήσει παρεγκλιτικές τροχιές προς όλες τις κατευθύνσεις
Μια τέτοια άποψη είναι αδιανόητη και επί πλέον αντιβαίνει σε κάθε αισθητηριακή εμπειρία, διότι σ’ αυτή την περίπτωση το όλο σώμα θα έχει περάσει από κάθε δυνατό σημείο όλων των διευθύνσεων από το οποίο κάποιο από τα άτομα του ξεκίνησε και όχι από το σημείο που το είδαμε εμείς να ξεκινά.

Η αντίρρηση είναι σχεδόν εξωφρενική, μπορούμε, όμως, να διακρίνουμε την άποψη που την στηρίζει: αν η κίνηση του σύνθετου σώματος είναι μόνον το άθροισμα των κινήσεων των ατόμων που περιέχει, τότε αυτό δεν συνεπάγεται ότι μόνο οι ανεπαίσθητες κινήσεις των ατόμων είναι πραγματικές και ότι η κίνηση του συνθέτου σώματος δεν είναι παρά πλάνη;
Ο Επίκουρος απαντά, αινιγματικά με άρνηση. Η κίνηση του σύνθετου είναι πραγματική και καθορίζεται
από την «αντικοπή» των ατόμων που το συνιστούν. Ως ξεχωριστές οντότητες τα άτομα εκτελούν τις μικρές τροχιές τους με άπειρη ταχύτητα, ως μέρη όμως της νέας ενότητας (άθροισμα) συνδυάζονται ώστε να εκτελέσουν μια νέα κίνηση. Το σύνθετο σώμα δεν αποτελεί απλώς συσσωμάτωμα αλλά νέα οντότητα” η κίνηση του είναι κάτι περισσότερο από απλό άθροισμα κινήσεων, είναι μια νέα πραγματικότητα.
Η κίνηση, λοιπόν, του σύνθετου σώματος, αισθητή, συνεχής, συντελούμενη εντός αισθητού χρονικού διαστήματος και οι κινήσεις των ατόμων, ανεπαίσθητες, τεθλασμένες, συντελούμενες σε χρονικά διαστήματα που μόνο νοητικά μπορούν να θεωρηθούν, είναι ανόμοια πράγματα: επει το γε θεωρουμενον πάν ή κατ’ έπιβολήν λαμβανομενον τη διάνοια, αληθές εστίν. Η άποψη αυτή αποτελεί το θεμέλιο της Επικούρειας φυσικής: τόσο ο αισθητός όσο και ο ανεπαίσθητος κόσμος που γίνονται αντιληπτοί από τον νου είναι πραγματικοί και αληθινοί. Υπάρχουν κι εδώ αυστηρές αναλογίες με τη θεωρία των δευτερευουσών ιδιοτήτων: τα άτομα, για παράδειγμα, είναι άχρωμα, τα διαφορετικά τους όμως σχήματα και συσπειρώσεις παράγουν το χρώμα στο σύνθετο σώμα και το χρώμα αυτό δεν είναι πλάνη αλλά πραγματικότητα.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: