26ο Απόσπασμα: Επίκουρος – Επιστολή Προς Ηρόδοτον-Ε’

October 15, 2007 at 4:06 pm (Uncategorized) ()

ΚΕΙΜΕΝΟ:

ΟΥΘΕΝ ΓΑΡ ΤΟΥΤΩΝ  ΑΝΤΙΜΑΡΤΥΡΕΙ<ΤΑΙ> ΤΑΙΣ ΑΙΣΘΗΣΕΣΙΝ, ΑΝ ΒΛΕΠΗ ΤΙΣ, ΤΙΝΑ ΤΡΟΠΟΝ ΤΑΣ ΕΝΑΡΓΕΙΑΣ [ΙΝΑ] ΚΑΙ ΤΑΣ ΣΥΜΠΑΘΕΙΑΣ ΑΠΟ ΤΩΝ ΕΞΩΘΕΝ ΠΡΟΣ ΗΜΑΣ ΑΝΟΙΣΕΙ. ΔΕΙ ΔΕ ΚΑΙ ΝΟΜΙΖΕΙΝ ΕΠΕΙΣΙΟΝΤΟΣ ΤΙΝΟΣ ΑΠΟ ΤΩΝ ΕΞΩΘΕΝ ΤΑΣ ΜΟΡΦΑΣ ΟΡΑΝ ΗΜΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΝΟΕΙΣΘΑΙ, ΟΥ ΓΑΡ ΑΝ ΕΝΑΠΟΣΦΡΑΓΙΣΑΙΤΟ ΤΑ ΕΞΩ ΤΗΝ ΕΑΥΤΩΝ ΦΥΣΙΝ ΤΟΥ ΤΕ ΧΡΩΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΟΡΦΗΣ ΔΙΑ ΤΟΥ ΑΕΡΟΣ ΤΟΥ ΜΕΤΑΞΥ ΗΜΩΝ ΤΕ ΚΑΚΕΙΝΩΝ, ΟΥΔΕ ΔΙΑ ΤΩΝ ΑΚΤΙΝΩΝ Η ΩΝ ΔΗΠΟΤΕ ΡΕΥΜΑΤΩΝ ΑΦ’ ΗΜΩΝ ΠΡΟΣ ΕΚΕΙΝΑ ΠΑΡΑΓΙΝΟΜΕΝΩΝ, ΟΥΤΩΣ ΩΣ ΤΥΠΩΝ ΤΙΝΩΝ ΕΠΕΙΣΙΟΝΤΩΝ ΗΜΙΝ ΑΠΟ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ ΟΜΟΧΡΟΩΝ ΤΕ ΚΑΙ ΟΜΟΙΟΜΟΡΦΩΝ ΚΑΤΑ ΤΟ ΕΝΑΡΜΟΤΤΟΝ ΜΕΓΕΘΟΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΟΨΙΝ Η ΤΗΝ ΔΙΑΝΟΙΑΝ, ΩΚΕΩΣ ΤΑΙΣ ΦΟΡΑΙΣ ΧΡΩΜΕΝΩΝ, ΕΙΤΑ ΔΙΑ ΤΑΥΤΗΝ ΤΗΝ ΑΙΤΙΑΝ ΤΟΥ ΕΝΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΤΗΝ ΦΑΝΤΑΣΙΑΝ ΑΠΟΔΙΔΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΣΥΜΠΑΘΕΙΑΝ ΑΠΟ ΤΟΥ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΥ ΣΩΖΟΝΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΕΚΕΙΘΕΝ ΣΥΜΜΕΤΡΟΝ ΕΠΕΡΕΙΣΜΟΝ ΕΚ ΤΗΣ ΚΑΤΑ ΒΑΘΟΣ ΕΝ ΤΩ ΣΤΕΡΕΜΝΙΩ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΠΑΛΣΕΩΣ.

ΚΑΙ ΗΝ ΑΝ ΛΑΒΩΜΕΝ ΦΑΝΤΑΣΙΑΝ ΕΠΙΒΛΗΤΙΚΩΣ ΤΗ ΔΙΑΝΟΙΑ Η ΤΟΙΣ ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΟΙΣ ΕΙΤΕ ΜΟΡΦΗΣ ΕΙΤΕ ΣΥΜΒΕΒΗΚΟΤΩΝ, ΜΟΡΦΗ ΕΣΤΙΝ ΑΥΤΗ ΤΟΥ ΣΤΕΡΕΜΝΙΟΥ,  ΓΙΝΟΜΕΝΗ ΚΑΤΑ ΤΟ ΕΞΗΣ ΠΥΚΝΩΜΑ Η ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΜΜΑ ΤΟΥ ΕΙΔΩΛΟΥ, ΤΟ ΔΕ ΨΕΥΔΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΔΙΗΜΑΡΤΗΜΕΝΟΝ ΕΝ ΤΩ ΠΡΟΣΔΟΞΑΖΟΜΕΝΩ ΑΕΙ ΕΣΤΙΝ.(…. ΕΠΙΜΑΡΤΥΡΗΘΗΣΕΣΘΑΙ, ΕΙΤ’ ΟΥΚ ΕΠΙΜΑΡΤΥΡΟΥΜΕΝΟΥ <Η ΑΝΤΙΜΑΡΤΥΡΟΥΜΕΝΟΥ> ΚΑΤΑ ΤΙΝΑ ΚΙΝΗΣΙΝ ΕΝ ΗΜΙΝ ΑΥΤΟΙΣ ΣΥΝΗΜΜΕΝΗΝ ΤΗ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΒΟΛΗ, ΔΙΑΛΗΨΙΝ ΔΕ ΕΧΟΥΣΑΝ, ΚΑΘ’ ΗΝ ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΓΙΝΕΤΑΙ.)

Η ΤΕ ΓΑΡ ΟΜΟΙΟΤΗΣ ΤΩΝ ΦΑΝΤΑΣΜΩΝ ΟΙΟΝΕΙ ΕΚ ΕΙΚΟΝΙ ΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΩΝ Η ΚΑΘ’ ΥΠΝΟΥΣ ΓΙΝΟΜΕΝΩΝ Η ΚΑΤ’ ΑΛΛΟΥΣ ΤΙΝΑΣ ΕΠΙΒΟΛΑΣ ΤΗΣ ΔΙΑΝΟΙΑΣ Η ΤΩΝ ΛΟΙΠΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΟΥΚ ΑΝ ΠΟΤΕ ΥΠΗΡΧΕ ΤΟΙΣ ΟΥΣΙ ΤΕ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΣΙ ΠΡΟΣΑΓΟΡΕΥΟΜΕΝΟΙΣ, ΕΙ ΜΗ ΗΝ ΤΙΝΑ ΚΑΙ ΤΑΥΤΑ ΠΡΟΣ Α ΒΑΛΛΟΜΕΝ, ΤΟ ΔΕ ΔΙΗΜΑΡΤΗΜΕΝΟΝ ΟΥΚ ΑΝ ΥΠΗΡΧΕΝ, ΕΙ ΜΗ ΕΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝ ΚΑΙ ΑΛΛΗΝ ΤΙΝΑ ΚΙΝΗΣΙΝ ΕΝ ΗΜΙΝ ΑΥΤΟΙΣ ΣΥΝΗΜΜΕΝΗΝ ΜΕΝ <ΤΗ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΒΟΛΗ>, ΔΙΑΛΗΨΙΝ ΔΕ ΕΧΟΥΣΑΝ, ΚΑΤΑ ΔΕ ΤΑΥΤΗΝ [ΤΗΝ ΣΥΝΗΜΜΕΝΗΝ ΤΗ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΒΟΛΗ, ΔΙΑΛΗΨΙΝ ΔΕ ΕΧΟΥΣΑΝ], ΕΑΝ ΜΕΝ ΜΗ ΕΠΙΜΑΡΤΥΡΗΘΗ Η ΑΝΤΙΜΑΡΤΥΡΗΘΗ, ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΓΙΝΕΤΑΙ, ΕΑΝ ΔΕ ΕΠΙΜΑΡΤΥΡΗΘΗ Η ΑΝΤΙΜΑΡΤΥΡΗΘΗ ΤΟ ΑΛΗΘΕΣ, ΚΑΙ ΤΑΥΤΗΝ ΟΥΝ ΣΦΟΔΡΑ ΓΕ ΔΕΙ ΤΗΝ ΔΟΞΑΝ ΚΑΤΕΧΕΙΝ, ΙΝΑ ΜΗΤΕ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΝΑΙΡΗΤΑΙ ΤΑ ΚΑΤΑ ΤΑΣ ΕΝΑΡΓΕΙΑΣ ΜΗΤΕ ΤΟ ΔΙΗΜΑΡΤΗΜΕΝΟΝ ΟΜΟΙΩΣ ΒΕΒΑΙΟΥΜΕΝΟΝ ΠΑΝΤΑ ΣΥΝΤΑΡΑΤΤΗ. ΑΛΛΑ ΜΗΝ ΚΑΙ ΤΟ ΑΚΟΥΕΙΝ ΓΙΝΕΤΑΙ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΤΙΝΟΣ ΦΕΡΟΜΕΝΟΥ ΑΠΟ ΤΟΥ ΦΩΝΟΥΝΤΟΣ Η ΗΧΟΥΝΤΟΣ Η ΨΟΦΟΥΝΤΟΣ Η ΟΠΩΣ ΔΗΠΟΤΕ ΑΚΟΥΣΤΙΚΟΝ ΠΑΘΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΖΟΝΤΟΣ.

ΤΟ ΔΕ ΡΕΥΜΑ ΤΟΥΤΟ ΕΙΣ ΟΜΟΙΟΜΕΡΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΔΙΑΣΠΕΙΡΕΤΑΙ, ΑΜΑ ΤΙΝΑ ΔΙΑΣΩΖΟΝΤΑΣ ΣΥΜΠΑΘΕΙΑΝ ΠΡΟΣ ΑΛΛΗΛΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΟΤΗΤΑ ΙΔΙΟΤΡΟΠΟΝ, ΔΙΑΤΕΙΝΟΥΣΑΝ ΠΡΟΣ ΤΟ ΑΠΟΣΤΕΙΛΑΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΑΙΣΘΗΣΙΝ ΤΗΝ ΕΠ’ ΕΚΕΙΝΟΥ ΩΣ ΤΑ ΠΟΛΛΑ ΠΟΙΟΥΣΑΝ, ΕΙ ΔΕ ΜΗ ΓΕ, ΤΟ ΕΞΩΘΕΝ ΜΟΝΟΝ ΕΚΔΗΛΟΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΖΟΥΣΑΝ, ΑΝΕΥ ΓΑΡ ΑΝΑΦΕΡΟΜΕΝΗΣ ΤΙΝΟΣ ΕΚΕΙΘΕΝ ΣΥΜΠΑΘΕΙΑΣ ΟΥΚ ΑΝ ΓΕΝΟΙΤΟ Η ΤΟΙΑΥΤΗ ΕΠΑΙΣΘΗΣΙΣ. ΟΥΚ ΑΥΤΟΝ ΟΥΝ ΔΕΙ ΝΟΜΙΖΕΙΝ ΤΟΝ ΑΕΡΑ ΥΠΟ ΤΗΣ ΠΡΟΙΕΜΕΝΗΣ ΦΩΝΗΣ Η ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΜΟΓΕΝΩΝ ΣΧΗΜΑΤΙΖΕΣΘΑΙ – ΠΟΛΛΗΝ ΓΑΡ ΕΝΔΕΙΑΝ ΕΞΕΙ ΤΟΥΤΟ ΠΑΣΧΩΝ ΥΠ’ ΕΚΕΙΝΗΣ -, ΑΛΛ’ ΕΥΘΙΥΣ ΤΗΝ ΓΙΝΟΜΕΝΗΝ ΠΛΗΓΗΝ ΕΝ ΗΜΙΝ, ΟΤΑΝ ΦΩΝΗΝ ΑΦΙΩΜΕΝ, ΤΟΙΑΥΤΗΝ ΕΚΘΛΙΨΙΝ ΟΓΚΩΝ ΤΙΝΩΝ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΠΝΕΥΜΑΤΩΔΟΥΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΩΝ ΠΟΙΕΙΣΘΑΙ, Η ΤΟ ΠΑΘΟΣ ΤΟ ΑΚΟΥΣΤΙΚΟΝ ΗΜΙΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΖΕΙ. ΚΑΙ ΜΗΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΣΜΗΝ ΝΟΜΙΣΤΕΟΝ, ΩΣΠΕΡ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΚΟΗΝ ΟΥΚ ΑΝ ΠΟΤΕ ΟΥΘΕΝ ΠΑΘΟΣ ΕΡΓΑΣΑΣΘΑΙ, ΕΙ ΜΗ ΟΓΚΟΙ ΤΙΝΕΣ ΗΣΑΝ ΑΠΟ ΤΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΕΡΟΜΕΝΟΙ ΣΥΜΜΕΤΡΟΙ ΠΡΟΣ ΤΟΥΤΟ ΤΟ ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΟΝ ΚΙΝΕΙΝ, ΟΙ ΜΕΝ ΤΟΙΟΙ ΤΕΤΑΡΑΓΜΕΝΩΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΤΡΙΩΣ, ΟΙ ΔΕ ΤΟΙΟΙ ΑΤΑΡΑΧΩΣ ΚΑΙ ΟΙΚΕΙΩΣ ΕΧΟΝΤΕΣ.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ:

Τίποτα από όλα αυτά δεν δίνει ικανοποιητική εξήγηση έστω κι αν δεχτούμε ότι από τα αντικείμενα αποσπώνται είδωλα όμοια στη μορφή και στο χρώμα με τα σώματα που περνούν σ’ εμάς σε μέγεθος αναλογικά με το μάτι και τον νου, σμικρυνόμενα είδωλα που τρέχουν με τη μεγαλύτερη ταχύτητα. Έπειτα από αυτή την αιτία επειδή τα είδωλα αυτά κινούνται με μεγάλη ταχύτητα, πράγμα που τα κάνει ικανά να σχηματίσουν με τη συγκέντρωσή τους την παράσταση ενιαίου και συναρτημένου αντικειμένου και να διατηρήσουν την ομοιομορφία με το αντικείμενο, παρά το κενό του εσωτερικού τους. Γιατί το σώμα δίνει σε κάθε τους επιφάνεια αρκετό στήριγμα με τη βοήθεια της προώθησης που αποτυπώνεται στο είδωλο από το εσωτερικό προς το εξωτερικό, από τα δονούμενα άτομα του στερεού και γεμάτου σώματος που την εκπέμπει στο γύρω χώρο και έτσι η παράσταση την οποία θα λάβουμε με το νου ή με τα αισθητήρια, είτε πρόκειται για τη μορφή είτε για τις συμπυκνωτικές ιδιότητες, είναι πάντοτε η μορφή του στερεού, η οποία έγινε από το ίδιο το αντικείμενο που σχηματίστηκε από τη μια και από την άλλη από το απόθεμα των ειδώλων που έχει αφήσει το αντικείμενο. Το λάθος και η πλάνη βρίσκονται πάντοτε στη γνώμη που έχει σχηματισθεί εκ των προτέρων, όταν ένα γεγονός περιμένει επιβεβαίωση ή απουσία αντίφασης και ύστερα δεν επιβεβαιώνεται ή αντιφάσκεται. Γιατί και η ομοιότητα αυτών που πραγματικά υπάρχουν και ονομάζονται αληθινά δεν θα μπορούσε να εξηγηθεί αν δεν υπάρχουν από τη μια μεριά είδωλα σταλμένα σ’ εμάς, οι μορφές που βλέπουμε π.χ. στους καθρέπτες ή στα όνειρα ή κάποια άλλα πλάσματα του νου ή των υπολοίπων κριτηρίων. Το δε λάθος (από την άλλη μεριά) δεν θα υπήρχε αν δεν αντιλαμβανόμαστε και κάποια άλλη κίνηση, συνδεδεμένη μεν [με την φανταστική επιβολή], χωρισμένη, όμως, από το αντικείμενο. Σύμφωνα με αυτή, αν δεν επιβεβαιωθεί ή αν διαψευσθεί, η πλάνη προκύπτει, αν επιβεβαιωθεί ή δε διαψευσθεί, προκύπτει η αλήθεια. Και πρέπει αυτή την άποψη πολύ καλά να την κατέχουμε. Αν θέλουμε να μην αναιρέσουμε όλα τα κριτήρια που βασίζονται στην ενάργεια, ούτε με το να επιβεβαιώνουμε το λάθος κατά τον ίδιο τρόπο και φέρουμε σε όλα αυτά γενική σύγχυση. Αλλ’ όμως και  ακοή με τη σειρά της γίνεται  από κάποιο ρεύμα που έρχεται  σ’ εμάς από αντικείμενο που εκπέμπει  φωνή ή ήχο ή κρότο ή με οποιοδήποτε τρόπο παράγει το αίσθημα  της ακοής. Το ρεύμα αυτό  διασκορπίζεται σε ομοιογενή σωματίδια, τα οποία διατηρούν  κάποια αμοιβαία συνοχή και ενότητα  που επεκτείνεται ως το αντικείμενο που τα εξέπεμψε, και έτσι ως επί το πλείστον  πραγματοποιείται η αντίληψη (επαίσθηση), ειδεμή  μόνο η παρουσία του εξωτερικού αντικειμένου φανερώνει. Γιατί χωρίς τη μεταβίβαση  από το αντικείμενο κάποιας συνοχής μεταξύ των μερών δεν είναι δυνατόν να γίνει αυτή η αίσθηση, γι’ αυτό και δεν πρέπει να θεωρούμε ότι ο ίδιος ο αέρας  διαμορφώνεται σε σχήματα από τις φωνές που  εκπέμπονται ή ότι σχηματίζεται από κάτι παρόμοιο (γιατί απέχει πολύ από το να πάθει κάτι τέτοιο απ’ αυτές [τις φωνές]), αλλά με το χτύπημα του αέρα  που γίνεται μέσα μας όταν βγάζουμε φωνή, προκαλείται μετατόπιση σωματιδίων που παράγει ρεύμα όμοιο με ανάσα, κι αυτή η μετατόπιση δημιουργεί το αίσθημα της ακοής. Αλλά πρέπει να θεωρούμε ότι η οσμή, όπως και η ακοή, δεν θα μπορέσει ποτέ να παράγει κανένα αίσθημα αν δεν μεταβιβάζονται από το αντικείμενο μερικοί σχηματισμοί σωματιδίων κατάλληλων να ερεθίζουν το αισθητήριο της όσφρησης. Μερικοί, από αυτούς το ερεθίζουν κατά τρόπο που προκαλεί σύγχυση και ταραχή και άλλοι δημιουργούν ήσυχα και ευχάριστα ερεθίσματα.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: