Αριστοτέλους “Μετά τα φυσικά” – 14

November 13, 2007 at 7:24 pm (ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗΣ) ()

ΜΕΤΑ ΤΑ ΦΥΣΙΚΑ ΒΙΒΛΙΟ Γ΄ ΣΥΝΕΧΕΙΑ

Όσοι, πάλι, επιχειρηματολογούν απλώς για να επιχειρηματολογήσουν, η θεραπεία τους είναι η ανασκευή του επιχειρήματος επί τη βάσει της διατύπωσης και του λεξιλογίου. Εκείνοι που όντως αντιμετωπίζουν δυσκολίες οδηγήθηκαν στη γνώμη αυτή από την παρατήρηση των αισθητών πραγμάτων. Πιστεύουν ότι τα αντιφατικά και τα ενάντια πράγματα υπάρχουν ταυτόχρονα, επειδή βλέπουν ότι τα ενάντια προκύπτουν από το ίδιο πράγμα. Αν, λοιπόν, το μη ον δεν μπορεί να γίνεται, το πράγμα προϋπήρχε και ήταν εξίσου και τα δύο, όπως ακριβώς ο Αναξαγόρας λέει ότι τα πάντα ήσαν αναμειγμένα στα πάντα, και ο Δημόκριτος επίσης, διότι αυτός λέει ότι το κενό και το πλήρες υπάρχουν εξίσου σε κάθε μέρος, παρ’ όλο που το ένα από αυτά είναι ον και το άλλο μη ον. Σε αυτούς, λοιπόν, των οποίων η γνώμη στηρίζεται σε αυτά τα δεδομένα, θα πούμε ότι υπό μία έννοια μιλάνε σωστά, υπό μια άλλη όμως πλανώνται από άγνοια. Διότι το ον λέγεται με δύο σημασίες και έτσι, υπό μία έννοια, ένα πράγμα μπορεί να προκύπτει από το μη ον, υπό μια άλλη όμως δεν μπορεί, και επίσης το ίδιο πράγμα μπορεί ταυτόχρονα να είναι ον και μη ον, όχι όμως από την ίδια άποψη. Διότι το ίδιο πράγμα μπορεί δυνάμει να είναι ταυτόχρονα τα δύο ενάντια, κατ’ εντελέχεια όμως όχι. Επί πλέον θα απαιτήσουμε από αυτούς να παραδεχθούν ότι ανάμεσα στα όντα υπάρχει και ενός άλλου είδους ουσία, για την οποία δεν υπάρχει ούτε κίνηση ούτε φθορά ούτε γένεση.

Εδώ ο Αριστοτέλης μας λέει ότι οι απόψεις των φυσικών φιλοσόφων είναι αντιφατικές και ότι μπορούμε να τις ανασκευάσουμε απλά με την γλώσσα. Δείχνει πόσο λίγο καταλαβαίνει τους φυσικούς φιλοσόφους λέγοντας «Πιστεύουν ότι τα αντιφατικά και τα ενάντια πράγματα υπάρχουν ταυτόχρονα, επειδή βλέπουν ότι τα ενάντια προκύπτουν από το ίδιο πράγμα».
Πού είναι η ενότητα των αντιθέτων;
Που είναι η επιφανειακή πολλαπλότητα αλλά η βαθιά ενότητα, που χαρισματικά κατάλαβαν ο Ηράκλειτος και οι υπόλοιπο ασωκρατικοί φιλόσοφοι;
Που είναι ο Βάγκνερ, που είναι ο Πουτσίνι θα μου πείτε όταν υπάρχει ο Καρβέλας-Πλάτωνας μου όλα τα σφάζει όλα τα μαχαιρώνει.
Έπειτα μιλάει για τον Αναξαγόρα και τον Δημόκριτο και τα σχόλια του δείχνουν πόσο λίγο κατάλαβε την έννοια του Όντος και την έννοια του Μη-Όντος. Λέει ότι το Κενό είναι μη-Ον και δείχνει πόσο ανίκανος είναι να συλλάβει το υπαρκτό κενό που δεν είναι μη-ον
(μια έννοια που ομοιάζει με τον κβαντικό κενό) το οποίο χαρισματικά συνέλαβαν οι ατομικοί φιλόσοφοι.
Και στο τέλος πετάει και μια «ενδελέχεια».
Τι είναι η ενδελέχεια; Από τι αποτελείται; Σε τι συνίσταται; Τι σχέση έχει με το Ον;
Στις φιλοσοφικές πατέντες οι ιδεαλιστές είναι πρώτοι. Το κλειδί όμως είναι στην τελευταία φράση: «Επί πλέον θα απαιτήσουμε από αυτούς να παραδεχθούν ότι ανάμεσα στα όντα υπάρχει και ενός άλλου είδους ουσία, για την οποία δεν υπάρχει ούτε κίνηση ούτε φθορά ούτε γένεση.».
Στα σχόλια του ΜΕΤΑ ΤΑ ΦΥΣΙΚΑ λέει ότι ήταν βιβλίο για εσωτερική χρήση των μαθητών της Ακαδημίας. Δηλαδή κάτι σαν εγκόλπιο ιεροκυρήκων και μυστών, με οδηγίες για το πώς θα αντιμετωπίσουν τους φυσικούς φιλοσόφους. Λέει λοιπόν: θα απαιτήσουμε από αυτούς να παραδεχθούν ότι υπάρχει και άλλη μια ουσία εκτός της υλοενέργειας, δηλαδή δυισμός, ιδεαλισμός και κόσμος ιδεών; Πως προκύπτει η άλλη ουσία; Πως υπάρχει αν δεν είναι υλοενέργεια;
Εδώ αρχίζει η μεταφυσική.

ΜΕΤΑ ΤΑ ΦΥΣΙΚΑ ΒΙΒΛΙΟ Γ΄ ΣΥΝΕΧΕΙΑ

Αλλά και η άποψη για την αλήθεια των εντυπώσεων προέκυψε σε μερικούς από την παρατήρηση των πραγμάτων που γίνονται αντιληπτά με τις αισθήσεις. Διότι νομίζουν ότι η αλήθεια πρέπει να κρίνεται όχι από τον μεγάλο ή τον μικρό αριθμό όσων πιστεύουν κάτι, και ότι το ίδιο πράγμα φαίνεται γλυκό σε μερικούς, που το δοκιμάζουν, και σε άλλους πικρό, ούτως ώστε, αν όλοι ήσαν άρρωστοι ή παράφρονες και δύο τρεις μόνο ήσαν υγιείς ή είχαν τα λογικά τους, αυτοί να μπορούν να θεωρηθούν άρρωστοι ή παράφρονες και όχι οι άλλοι. Επίσης, πολλά από τα άλλα έμβια όντα έχουν [για τα ίδια πράγματα] αντίθετες εντυπώσεις απ’ ό,τι εμείς, αλλά ακόμα και ο ίδιος άνθρωπος δεν πιστεύει πάντα τα ίδια πράγματα σε σχέση με τις αισθήσεις. Άδηλο λοιπόν είναι ποιες από αυτές τις εντυπώσεις είναι αληθείς και ποιες ψευδείς, αφού οι μεν δεν είναι περισσότερο αληθείς από τις δε, αλλά είναι και οι δύο το ίδιο. Γι αυτό ο Δημόκριτος σε τελευταία ανάλυση λέει ότι ή δεν υπάρχει αλήθεια ή είναι άδηλη τουλάχιστον σε μας. Γενικά, λοιπόν, επειδή ακριβώς δέχονται ότι νοημοσύνη είναι η αίσθηση και ότι αυτή είναι αλλοίωση, λένε ότι οι εντυπώσεις των αισθήσεων είναι κατ’ ανάγκην αληθείς. Διότι, αυτοί είναι οι λόγοι για τους οποίους και ο Εμπεδοκλής και ο Δημόκριτος και καθένας, θα μπορούσαμε να πούμε, από τους άλλους διέπραξαν το σφάλμα να υποστηρίζουν τέτοιου είδους απόψεις.
Ο ίδιος ο Εμπεδοκλής λέει ότι, όταν οι άνθρωποι μεταβάλλονται ως προς την κατάσταση τους, μεταβάλλονται και ως προς την νοημοσύνη . «Διότι η σοφία αυξάνεται στους ανθρώπους ανάλογα με αυτό που βρίσκεται μπροστά τους ή μέσα τους».
Σε άλλο σημείο πάλι λέει:
οσο η φύση τους άλλαζε, τόσο σε αυτούς πάντα
έρχονταν στο μυαλό τους αλλαγμένες σκέψεις.

Αλλά και ο Παρμενίδης εκφράζεται με τον ίδιο τρόπο:
Διότι όπως είναι κάθε φορά η κράση των εύκαμπτων σπλάχνων
έτσι είναι στους ανθρώπους και ο νους τους,
διότι το ίδιο είναι αυτό που σκέπτεται
—η φύση των εύκαμπτων σπλάχνων—
σε όλους και. στον καθένα’ διότι το επί πλέον είναι νόημα.

Άλλη μια αισχρή επίθεση στους φυσικούς φιλοσόφους. Επιτίθεται στον Δημόκριτο ισχυριζόμενος ότι λέει: ή δεν υπάρχει αλήθεια ή είναι άδηλη τουλάχιστον σε μας. Και τον κατηγορεί μαζί με τον Εμπεδοκλή ότι θεωρούν αληθείς τις εντυπώσεις των αισθήσεων. Φυσικά δεν έχουμε τα βιβλία του Δημόκριτου ώστε να δούμε τι λέει 1000 σελίδες πριν και 1000 σελίδες μετά από μια τέτοια φράση αλλά και κάτι άλλο που αποκαλύπτει την αισχρότητα των ιδεαλιστών και πόσο βόδια θεωρούν τους ανθρώπους:
Από την μια λέει ότι ο Δημόκριτος θεωρεί αληθείς τις εντυπώσεις των αισθήσεων και από την αλλή λέει ότι ο Δημόκριτος πιστεύει πως δεν υπάρχει αλήθεια.
Προφανώς νομίζει ότι απευθύνεται στους λοβοτομημένους μαθητές της Ακαδημίας.
Αν υπήρχει ένας μαθητής μη-μαστουρωμένος θα τον έπιανε από τον λαιμό και θα του έλεγε:
Τι λες ρε μάγκα: Αν ο Δημόκριτος έστω θεωρούσε τις εντυπώσεις των αισθήσεων αληθείς πως λές ότι πίστευε ότι δεν υπάρχει καμιά αλήθεια; Φέρε μου τα 70 βίβλια του Δημόκριτου να δω εγώ τι λέει αντι να εμπιστεύομαι τις μεταφυσικές, ιδεαλιστικές, και μυστικιστικές σου αρλούμπες.

ΜΕΤΑ ΤΑ ΦΥΣΙΚΑ ΒΙΒΛΙΟ Γ΄ ΣΥΝΕΧΕΙΑ

Αναφέρεται επίσης και ένα απόφθεγμα του Αναξαγόρα προς κάποιους φίλους του —τα όντα θα είναι γι’ αυτούς έτσι όπως δέχονται ότι είναι. Λένε ακόμα ότι κι ο Όμηρος είχε προφανώς αυτή τη γνώμη, επειδή έκανε τον Έκτορα, όταν ήταν αναίσθητος από το χτύπημα, να κείτεται στο έδαφος και να σκέπτεται άλλα πράγματα, πράγμα που σημαίνει ότι και όσοι βρίσκονται σε κατάσταση αλλοφροσύνης σκέπτονται, όχι όμως τα ίδια πράγματα. Προφανώς, λοιπόν, αν και τα δύο είναι μορφές φρόνησης, τότε και τα πράγματα θα έχουν έτσι και ταυτόχρονα δεν θα έχουν έτσι. Προς αυτή την κατεύθυνση τα συμπεράσματα είναι πολύ απογοητευτικά. Διότι, αν αυτοί, που έχουν δει στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό την αλήθεια (και αυτοί είναι όσοι την αναζητούν και την αγαπούν περισσότερο), έχουν τέτοιες γνώμες και εκφράζουν αυτές τις απόψεις για την αλήθεια, πώς τότε δεν είναι αναμενόμενο να αποθαρυνθούν αυτοί που μόλις ξεκινούν να φιλοσοφούν; Διότι η αναζήτηση της αλήθειας θα ήταν σαν να κυνηγάει κανείς άπιαστα πράγματα. Αιτία γι αυτή τους τη γνώμη είναι το γεγονός ότι, ενώ ερευνούσαν την αλήθεια σχετικά με τα όντα, θεώρησαν ότι όντα είναι μόνο τα αισθητά. Στα αισθητά όμως ενυπάρχει σε μεγάλο βαθμό η φύση του αόριστου και η φύση αυτού που υπάρχει με τον τρόπο που εξηγήσαμε. Γι’ αυτό, ενώ μιλάνε με τρόπο λογικό, δεν λένε ωστόσο το αληθινό (διότι έτσι ταιριάζει μάλλον να μιλήσουμε, παρά όπως μίλησε ο Επίχαρμος για τον Ξενοφάνη). Επίσης, επειδή έβλεπαν ότι ολόκληρη η φύση κινείται και ότι γι’ αυτό, το οποίο μεταβάλλεται, καμιά πρόταση δεν επαληθεύεται, έλεγαν βέβαια ότι σχετικά με αυτό που μεταβάλλεται σε όλες τις περιπτώσεις και από κάθε άποψη καμιά πρόταση δεν μπορεί να είναι αληθής.

Άλλο ένα ξεβράκωμα της αριστοτέλειας ιδιοφυίας: Μπερδεύει τον Όμηρο και τον Επίχαρμο με τους φιλοσοφικούς φιλοσόφους. Φαντάζεσται κάποιον να θέλει σήμερα να αντιπαρατεθεί στον επιστήμονα Νανόπουλο και να επικαλείται αποσπάσματα από το σήριαλ του Φώσκολου και από τσόντα του Γκουσκούνη.
Και τι άλλο λέει:
Αιτία γι αυτή τους τη γνώμη είναι το γεγονός ότι, ενώ ερευνούσαν την αλήθεια σχετικά με τα όντα, θεώρησαν ότι όντα είναι μόνο τα αισθητά.
Το υλικά και υλοενεργειακά ο Αρίστος το μεταφράζει αισθητά.
Εντάξει δεκτό.
Λέει όμως:
Στα αισθητά όμως ενυπάρχει σε μεγάλο βαθμό η φύση του αόριστου και η φύση αυτού που υπάρχει με τον τρόπο που εξηγήσαμε.
Η φύση του αόριστου; Τι είναι αυτό πάλι ρε Αρίστο;καινούργιο φρούτο μετά την ενδελέχεια, την μέθεξη και τις λοιπές αυθαιρεσίες και τι έχεις εξηγήσει μέχρι τώρα; Τίποτα, μια μεταφυσική αερολογία είναι όλα και ότι αξίζει είναι ότι είναι κλεψιμέικο από τους φυσικούς φιλοσόφους
Και καταλήγει:
Επίσης, επειδή έβλεπαν ότι ολόκληρη η φύση κινείται και ότι γι’ αυτό, το οποίο μεταβάλλεται, καμιά πρόταση δεν επαληθεύεται, έλεγαν βέβαια ότι σχετικά με αυτό που μεταβάλλεται σε όλες τις περιπτώσεις και από κάθε άποψη καμιά πρόταση δεν μπορεί να είναι αληθής.
Φερε μας τους χιλιάδες τόμους των Προσωκρατικών και θα κρίνουμε εμείς αν είπανε αυτό ή αν αυτό κατάλαβες εσύ και ο Σωκράτης (αυτός που δεν κατάλαβε γρι από το βιβλίο του Ηράκλειτου).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: