50ο Απόσπασμα: “Ο τρόμος τους έκανε να πιστεύουν στους θεούς”

February 24, 2008 at 5:43 pm (Αποσπάσματα Προσωκρατικών) ()

ΚΕΙΜΕΝΟ:

ΣΕΞΤΟΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ, Προς μαθηματι­κούς, IX 24. εισί δε οι από των γιγνομένων κατά τον κόσμον παραδόξων υπονοήσαντες εις έννοιαν ημάς εληλυθέναι θεών, άφ’ ης φαίνεται είναι δόξης και ο Δημόκριτος. ορώντες γάρ, φησί, τα εν τοις μετεώροις παθήματα οι παλαιοί των ανθρώπων καθάπερ βροντάς και αστραπάς κεραυνούς τε και άστρων συνόδους ηλίου τε και σελήνης εκλείψεις εδειματούντο θεούς οιόμενοι τούτων αιτίους είναι.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ:
Μερικοί έχουν υποθέσει ότι φθάσαμε στην έννοια του θεού εξαιτίας των παράδοξων γεγονότων που συμβαίνουν στον κόσμο: γνώμη που φαίνε­ται να συμμερίζεται και ο Δημόκριτος. Καθώς έβλεπαν, λέει αυτός, οι παλιοί τα γεγονότα που συμβαίνουν στο θέατρο του ουρανού, π.χ. τις βροντές, τις αστραπές, τους κεραυνούς, τις συζυγίες των άστρων και τις εκλείψεις του ήλιου και της σελήνης, ο τρόμος τους τους έκανε να θεω­ρήσουν υπαίτιους τους θεούς.

ΚΕΙΜΕΝΟ:

CICERO, Academica priora, II 37, 121. ecce tibi e transverso Lampsacenus Strato, qui det isti deo immunitatem (magni quidem numeris; sed cum sacerdo-tes deorum vacationem habeant, quanto est aequius habere ipsos deos): negat opera deorum se uti ad fabricandum mundum, quaecumque sint docet omnia esse effecta natura, nee ut ille qui asperis et levibus et hamatis uncinatisque corporibus concreta haec esse dicat interiecto inani: somnia censet haec esse Democriti non docentis sed optantis. ipse [Strato] autem singulas mundi partes persequens, quidquid aut sit aut fiat, naturalibus fieri aut factum esse docet ponderibus et motibus.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ:

Μα να πως έρχεται να σε βγάλει από το δρόμο ο Στράτων ο Λαμψακηνός απαλλάσσοντας τον θεό σου (από ένα μεγάλο, σίγουρα, καθήκον αφού όμως οι ιερείς των θεών έχουν απαλλαχτεί, είναι πολύ πιο δικαιο­λογημένο να έχουν απαλλαχτεί και οι θεοί): ισχυρίζεται ότι δεν χρειάζεται καθόλου η εργασία των θεών για την οικοδόμηση του κόσμου, και διδάσκει ότι όλα τα πράγ­ματα είναι έργο της φύσης. Και όχι βέβαια σαν εκείνον [τον Δημόκριτο] που ισχυρίζεται ότι αυτά είναι συμπήξεις σωμάτων ανωμάλων και ομαλών, καμπυλωμένων και αγκιστρωτών, με ανάμεσα τους το κενό: αυτά τα θεωρεί όνειρα του Δημοκρίτου, που δεν δίδασκε αλλά επέλεγε ότι του άρεσε περισσότερο. Αυτός όμως [ο Στράτων], εξετάζοντας χωριστά το κάθε τμήμα του κόσμου, βεβαιώνει ότι όλα όσα υπάρχουν ή γίνονται, υπάρχουν ή έγιναν από φυσικές αιτίες: τα βάρη και τις κινήσεις.

ΚΕΙΜΕΝΟ:

Αυτόθι, 17, 55. dein confugis ad physicos eos, qui maxime in Academia inridentur, a quibus ne tu quidem iam te abstinebis, et ais Democritum dicere innumerabiles esse mundos et quidem sic quosdam inter esse non solum similes, sed undique perfecte et absolute ita pares, ut inter eos nihil prorsus intersit [et eo quidem innumerabiles], itemque homines.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ:

Ύστερα ζητάς καταφύγιο σ’ εκείνους τους φυσικούς, που τόσο τους χλευάζει η Ακαδημία, και, για να μην απομακρυνθείς πια απ’ αυτούς, βεβαιώνεις κι εσύ ότι κατά τον Δημόκριτο υπάρχουν αναρίθμητοι κόσμοι, από τους οποίους μερικοί όχι μόνον είναι όμοιοι, αλλά τόσο τέλεια και απόλυτα ίδιοι σ’ όλα τους τα μέρη, που δεν παρουσιάζουν καμιά διαφορά [και έτσι είναι ανα­ρίθμητοι]· το ίδιο, λες, συμβαίνει και στους ανθρώπους.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: