Απόσπασμα κριτικής του ενδιαφέροντος βιβλίου «μ.Χ» του Βασίλη Αλεξάκη

March 14, 2008 at 6:49 pm (ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ) ()

Απόσπασμα κριτικής του ενδιαφέροντος βιβλίου «μ.Χ» του Βασίλη Αλεξάκη, Εκδόσεις Εξάντας (Από το ένθετο Ε-βιβλιοθήκη της σημερινής Ελευθεροτυπίας).

του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Ο Νίκος Καζαντζά­κης γράφει στον «Καπετάν Μιχά­λη»: «Το Κοράνι λέει ό,τι έχει στο νου του αυτός που το αναγνώθει… Έχεις στο νου σου σφαγή; Ανοίγεις το Κοράνι, σφαγή λέει και το Κορά­νι». Αν έχεις στον νου σου ησυχία, ησυχία θα λέει και το Κοράνι. Το ίδιο συμβαίνει και με το Αγιον Ορός: αν έχει κανείς στο μυαλό του κατάνυξη, ψυ­χική ανάταση, πνευματική κάθαρση, αυτά θα βρει και στο Αγιον Ορός. Αν σκέ­φτεται αλλιώς, θα δει προ­γονοπληξία, ανδροκρα­τούμενη νοοτροπία, στασι­μότητα και συντηρητισμό. Η αναφορά στον Καζα­ντζάκη δεν έγινε τυχαία. Μοιάζει με τον Βασίλη Αλεξάκη, καθώς και οι δύο βλέπουν την πραγματικότητα με δυτική ματιά, και ειδικά στο θέμα της θρη­σκείας συγκλίνουν στη γεμάτη αμφισβήτηση στάση τους αλλά και στον αντικληρικαλισμό με τον οποίο α­ντιμετωπίζουν την εκκλησία. Ο Καζαντζάκης, αν και ξεκινά από διαφορετική φιλοσοφική και ιδεολογική αφετηρία σε σχέση με τον γαλλοθρεμμένο συνάδελφο του, απομυθοποιεί τους ιερείς και την ιδιοτελή στάση τους, αλλά ταυτόχρονα αναγνωρίζει σε μερικούς από αυτούς φλόγα και θεϊκή ζέση. Νέος μάλιστα είχε επι­σκεφτεί τον Αθω και σε κείμενα του ασκεί κριτική στη χαλαρότητα και στην έλλειψη πραγματικής ασκητικής διάθεσης, διάθεσης που θα έκανε πιο ουσιαστική και α­γωνιστική την ανηφόρα του ανθρώπινου γένους.

«Υπάρχουν δύο Ελλάδες»

Η ιστορία στο «μ.Χ.» είναι μόνον η αφορμή: ένας φοιτητής της Ιστορίας αναλαμβάνει να αναζητήσει τον χαμένο αδελφό της σπιτονοικοκυράς του -νυν μοναχό-και να μάθει για τη ζωή στο Αγιον Ορος, ενώ παράλ­ληλα ασχολείται από επιστημονικό ενδιαφέρον με τους προσωκρατικούς φιλοσόφους. Δύο κόσμοι απασχολούν τη σκέψη του και συμπορεύονται παράλληλα και εν μέρει ασύμβατα. Εντέλει συμβιβάζει τις διαφορετικές έρευνες του αναλαμβάνοντας ως θέμα διπλωματικής εργασίας την προχριστιανική ιστορία του Άθω. Μάλι­στα αποφασίζει να επισκεφτεί το Όρος, προκειμένου να βρει τον μοναχό που ψάχνει και να γνωρίσει από κοντά τη μοναχική ζωή, αλ­λά κυρίως να βρει τα ίχνη της αρχαίας κοινωνίας, πριν αυτή σφραγιστεί από την παρουσία του Χριστια­νισμού. Μέχρι τότε μιλά με ανθρώπους που ανή­κουν στη μία ή στην άλλη «παράταξη», διαβάζει σχετικά βοηθήματα και σχηματίζει στο μυαλό του ένα ψηφιδωτό ιδεών και εικόνων για το αρχαιοελ­ληνικό πνεύμα και τη μο­ναστική κοσμοαντίληψη. Η αντίθεση λειτουργεί συνεχώς αντιστικτικά: οι προσωκρατικοί εκπροσω­πούν την ελεύθερη σκέ­ψη, που θέτει ερωτήματα και αναζητεί λύσεις, χωρίς να είναι για τίποτα σίγου­ροι. Η αρχαία Ελλάδα, η οποία κυριαρχεί στο εξαι­ρετικό βιβλίο του Αλεξάκη με τίτλο «Η μητρική γλώσσα» (1995), είναι ο χρονότοπος της ανεξιθρησκίας, της αμφισβήτησης των ιδεολογημάτων, του ορ­θολογισμού, της πολλαπλότητας σκέψης, της φιλοσο­φικής αναζήτησης κ.λπ. Οι προσωκρατικοί πιο συ­γκεκριμένα είναι οι πρώτοι επιστήμονες που ξεφεύ­γουν από την ομίχλη του μύθου και θέτουν τα θεμέλια, όχι μόνον της φιλοσοφίας, αλλά και των θετικών επι­στημών. Με τις φιλέρευνες αμφιβολίες της μίας πλευράς α­ντιδιαστέλλεται η δογματική βεβαιότητα της άλλης. Το Αγιον Όρος εχθρεύεται την αρχαιότητα, ζει ακόμη σε μια βυζαντινή εποχή, εποχή συντηρητισμού, τυ­φλής υπακοής στον ηγούμενο, πνευματικής στασιμότη­τας που καλύπτεται από τον μανδύα της προσευχής, της έλλειψης προσωπικής γνώμης κ.ά. Ο αθωνικός κό­σμος παρουσιάζεται από τον Αλεξάκη ως υποβιβασμός της ανθρώπινης οντότητας, καθώς αποβάλλει κάθε πε­ριθώριο ελεύθερης σκέψης· με το άβατο εξοβελίζει τη γυναίκα κι έτσι προβάλλει την ανισότητα των δύο φύ­λων, ενοχοποιεί τον έρωτα και το γυμνό σώμα κι ως εκ τούτου λειτουργεί μονόπλευρα απέναντι στην ανθρώπι­νη φύση……………………………

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: