“Ο ΣΤΩΙΚΟΣ ΣΟΦΟΣ”, Ludwig Edelsten, Εκδ. ΘΥΡΑΘΕΝ

March 19, 2008 at 9:19 pm (ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ) ()


Ο Θεόφραστος, μελετώντας προσεκτικά το δάσκαλο του, στέκεται κρι­τικά απέναντι στην αριστοτελική έννοια της επιθυμίας. Αν τα υλι­κά πράγματα «επιθυμούν» να πραγματώσουν το «αγαθόν», πρέ­πει, αν μη τι άλλο, να έχουν ζωή, ψυχή, αίσθηση. Επομένως, ε­κείνο που συγκροτεί τον κόσμο είναι η ζωντανή του δύναμη. Ο ί­διος ο κόσμος πρέπει να είναι ένα ζωντανό όν. Το πρωταρχικό γε­γονός από το οποίο θα πρέπει να ξεκινά η φιλοσοφία δεν είναι η ύλη μήτε η Ιδέα μήτε η μεταξύ τους σχέση, αλλά η ίδια η ζωή. Κατ’ αυτό τον τρόπο αμφισβητήθηκε ο πλατωνικός όπως και ο α­ριστοτελικός ιδεαλισμός μέσα στην ίδια την αριστοτελική σχολή.

Αλλά η θεωρία των Ιδεών, ο πλατωνικός και αριστοτελικός ιδε­αλισμός, τον οποίο τείνουμε να θεωρούμε ως κυρίαρχο και νικη­φόρο φιλοσοφικό ρεύμα του 4ου αιώνα, ηττήθηκε επίσης και σε ε­πιστημολογικό επίπεδο. Οι Κυνικοί στους οποίους μαθήτευσε ο Ζήνων ήταν νομιναλιστές. αρνήθηκαν παντελώς την ύπαρξη των καθολικών εννοιών. Ακόμη και μες στην ίδια την πλατωνική σχο­λή, ο δρόμος για τη γνώση του καθολικού δεν βρίσκεται πια στη διαλεκτική, ή σε κάποια θεωρία περί ανάμνησης των πραγμάτων που είδε ο άνθρωπος πριν από τη γέννηση του, ή στον λόγο, δη­λαδή σε μία ανεξάρτητη πηγή γνώσης. Δυο γενιές αργότερα η Α­καδημία πέφτει θύμα του σκεπτικισμού. Ο προσεκτικός εμπειρι­σμός του Αριστοτέλη, που προσπαθεί να επιτύχει μιαν ισορροπία μεταξύ εμπειρίας και στοχασμού, δίνει τη θέση του σε μια ακόμη μεγαλύτερη αναγνώριση της δύναμης των πραγμάτων. Στην ηθι­κή, στη φυσική, στη βιολογία κυριαρχεί η εμπειρική μελέτη. Ο Α­ριστοτέλης είχε φοβηθεί πως αν ποτέ ετίθετο σε αμφιβολία η ύ­παρξη των άυλων ουσιών, τότε τον πρώτο λόγο θα είχε η φυσική και όχι η μεταφυσική. Μπορούμε γενικεύοντας να πούμε πως ο νατουραλισμός και ο υλισμός κέρδισαν τότε τη μάχη με την ιδεα­λιστική φιλοσοφία της φύσης και του ανθρώπου. Η ύλη και οι αι­σθήσεις, η πραγματικότητα υπό την έννοια της εμπειρίας τού τι συμβαίνει στο χώρο, έγιναν τότε ο ακρογωνιαίος λίθος της φιλοσοφίας, της φιλοσοφικής έρευνας και αντίληψης.

2 Comments

  1. ο θειος Ισιδωρος said,

    Κατ΄αρχην, εξ οσων γνωριζω, προυπηρξε η Ιωνικη

  2. ο θειος Ισιδωρος said,

    (λαθος πατημα πληκτρου, συνεχιζω)

    …προυπηρξε η Ιωνικη σκεψη -κυριως των Ιωνων φυσικων- η οποια ενειχε νατουραλιστικα στοιχεια. Μπορουμε νομιζω να κανουμε λογο για υλιστικη/ορθολογιστικη προσεγγιση.
    Εντυπωσιακο παντως βρηκα το οτι τοσο ο Ηρακλειτος οσο και ο Δημοκριτος (αν δεν κανω λαθος) θεωρουσαν οτι μπορουμε να αντιληφθουμε τον κοσμο (και τον εαυτο μας) με την νοηση, ενω αντιθετως ο Επικουρος ηταν σαφεστατα της θεσης οτι αντιλαμβανομενα τα παντα μονο με τις αισθησεις: “Οι αισθησεις μας ειναι ο μονος αδιαψευστος μαρτυρας της αληθειας” ελεγε.
    Αυτη του δε η θεωρηση πηγαζε απο το γεγονος οτι οι αισθησεις ειναι ΑΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΤΕΣ!
    Μαλιστα στο περιφημο (οντο)γνωσιολογικο του συστημα τις κατετασε στην πρωτη κατηγορια ως Νο1 κριτηριο, με Νο 2 τα “παθη” (συναισθηματα).
    Στην δευτερη κατηγορια -ιεραρχικα απο αποψη σημασιας- κατετασε τις “προληψεις” (αποθηκευμενες στη μνημη παραστασεις) και τελευταιες θεωρουσε τις “φανταστικαι επιβολαι της διανοιας” (η ενορατικη ιδιοτητα του νου να αντιληφθει -συνθετικα- περα απο αυτο το σημειο στο οποιο σταματαει το ματι ή το αυτι. π.χ. κοιτωντας εναν πινακα ζωγραφικης να συλαβει/αντιληφθει την ευαισθησια του ζωγραφου)!

    Ειχαμε δηλαδη:

    ΓΝΩΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΠΙΚΟΥΡΟΥ
    ——————————————————-
    1. α) αισθησεις
    β) παθη

    2. α) προληψεις
    β) φανταστικαι επιβολαι της διανοιας

    Η Ιωνικη σκεψη ομως στη συνεχεια στριμωχτηκε στη γωνια απο την επικρατηση των ιδεαλιστικων αντιληψεων για να ξαναβρει η υλιστικη θεωρηση την εκφραση και εκφανση της στην επικουρεια φιλοσοφια κατα τις αρχες της Ελληνιστικης περιοδου.

    Και για να ξακυλισει παλι στο σκοταδι της ιουδαιοχριστιανικης σωτηριολογιας.
    …………για πολυ μακρο χρονικο διαστημα!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: