56ο Απόσπασμα: Τους θεούς ξεφτυλίζουν οι πιστοί όχι οι φιλόσοφοι

March 31, 2008 at 4:39 pm (Αποσπάσματα Προσωκρατικών) ()

Ένα εκπληκτικής επικούρειας ορθολογικής και φιλοσοφικής καθαρότητας απόσπασμα, από ένα πραγματικά σπάνιο βιβλίο, την Μεγάλη Επιγραφή του Διογένη στα Οινόανδα. Ο επικούρειος Διογένης λέει ότι οι πιστοί, ο Όμηρος και οι αγαλματοποιοί ξεφτυλίζουν αληθινά τους θεούς και όχι οι επικούρειοι οι οποίοι έχουν πραγματικά ορθολογικά επιχειρήματα για την πραγματική φύση τους. Σύγκρινετε τους τότε πιστούς με τους σημερινούς που εμπορεύονται “θαυματουργές” εικόνες, λείψανα, “τίμια” ξύλα και τα άλλα “θεικά” αντικείμενα. Ενδιαφέρον το σχόλιο για τον Διαγόρα τον Μήλιο, έναν γνωστό και δηλωμένο άθεο της αρχαιότητας για την ορθολογική προέλευση της αθέιας του οποίου , μάλλον έχει αμφιβολίες ο Διογένης.

ΔΙΟΓΕΝΗΣ ΟΙΝΟΑΝΔΕΑΣ – «Η ΜΕΓΑΛΗ ΕΠΙΓΡΑΦΗ» – ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΘΥΡΑΘΕΝ- ΜΕΡΟΣ 1ο: ΦΥΣΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ -16

[…] και τους καλύτερους ανθρώπους τους κατατρέχουν ως άθεους. Γι’ αυτό θα ξεκαθαρίσω ότι δεν είμαστε εμείς που βγάλαμε από τη μέση τους θεούς, αλλά άλλοι.Ο Διαγόρας ο Μήλιος, με άλλους ομοϊδεάτες του, υποστήριξε ανοιχτά και με τρόπο μαχητικό ότι δεν υπάρχουν θεοί” ο Πρωταγόρας ο Αβδηρίτης ουσιαστικά πρέσβευε τα ίδια με τον Διαγόρα, όμως χρησιμοποίησε λόγια διαφορετικά για να μη φανεί πολύ αυθάδης. Είπε δηλαδή ότι δεν ήξερε αν υπάρχουν θεοί, πράγμα που είναι το ίδιο με το να λες ότι ξέρεις πως δεν υπάρχουν. Γιατί αν στην πρώτη του φράση αντιπαρέθετε και ένα «δεν είμαι βέβαιος ότι δεν υπάρχουν», αυτό θα απάλυνε την εντύπωση ότι εκμηδενίζει τελείως τους θεούς” όμως είπε «δεν ξέρω αν υπάρχουν» κι όχι «δεν ξέρω αν δεν υπάρχουν», κάνοντας έτσι ακριβώς ό,τι και ο Δ[ιαγόρας], που ακούραστος δεν έπαυε να επαναλαμβάνει το «δεν ξέρω αν υπάρχουν». [Η θέση που εξέφρασε], όπως είπα χει την ίδια δύναμη [με του Διαγόρα]…

[…ο Όμηρος] που λέει για τους θεούς κάθε λογής [ανοησίες;] παρουσιάζοντας τους, άλλους ως μοιχούς, άλλους κουτσούς, άλλους κλέφτες, […και βάζει τους γλύπτες να φτιάχνουν αγάλματα θεών ανάρμοστα …] που ρίχνουν με τόξα, και να μας τους εμφανίζουν όπως τον Ηρακλή ο Όμηρος, άλλους υπό την προστασία άγριων θηρίων, άλλους να ‘ναι οργισμένοι με τους ευτυχισμένους ανθρώπους -όπως η Νέμεσις, σύμφωνα με τη λαϊκή αντίληψη. Ενώ θα ‘πρεπε τα αγάλματα των θεών να τα φτιάχνουμε χαρούμενα και χαμογελαστά για να τους ανταποδίδουμε το χαμόγελο κι όχι να τους φοβόμαστε. Τι λέτε λοιπόν εσείς; Ας αποδίδουμε με σωστό τρόπο το σεβασμό προς τους θεούς, είτε σε δημόσιες εορτές είτε σε μη καθιερωμένες, και δημόσια και (κατ’ ιδίαν)…

[Ποιος θεός θα έκανε ποτέ την σκέψη] ότι του χρειάζεται μία πολιτεία και συμπολίτες; Εξάλλου, είναι και γελοίο, ενώ είναι θεός να αναζητά συμπολίτες ανάμεσα στους ανθρώπους. Κι ακόμη: αν δημιούργησε τον κόσμο για να τον έχει ως πολιτεία του και τόπο διαμονής, θέλω να μάθω πού ζούσε προηγουμένως, προτού γίνει ο κόσμος. Γιατί μες στις θεωρίες τους δεν βρίσκω μιαν απάντηση, αφού ισχυρίζονται ότι ο κόσμος είναι ένας. Προφανώς, σε όλο εκείνο το αχανές χρονικό διάστημα, ο θεός τους -δεν λέω «ο θεός»- ήταν άπολις και δίχως σπίτι και, σαν κακομοίρης άνθρωπος, έρημος τριγυρνούσε δεν ξέρω πού, δίχως πόλη και συμπολίτες.Αν πιστέψουμε λοιπόν ότι η θεία αυτή φύσις δημιούργησε τα πράγματα για χάρη του εαυτού της, τα πάντα χάνουν το λογικό τους νόημα. Αν πάλι πιστέψουμε ότι τα δημιούργησε για χάρη των ανθρώπων, φτάνουμε σε ακόμα μεγαλύτερο παραλογισμό.

Ας χωρίσουμε τον λόγο μας στα δύο: στον κόσμο και στους ίδιους τους ανθρώπους. Κι ας μιλήσουμε πρώτα για τον κόσμο. Αν πράγματι τα πάντα στον κόσμο είναι κατάλληλα δημιουργημένα για χάρη των ανθρώπων και δεν τους αντιτίθενται πουθενά, τότε πραγματικά ζούμε ως πλάσματα φτιαγμένα από το θεό. Θα πρέπει όμως πρώτα να συμφωνήσουμε ότι […]

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: