Ο “σοφότερος” των ελλήνων δυσφημεί τον Αναξαγόρα

May 5, 2008 at 5:20 pm (Αποσπάσματα Προσωκρατικών) ()

ΚΕΙΜΕΝΟ:

47. ΠΛΑΤΩΝ, Φαίδων 97b:

αλλ’ ακούσας μεν ποτέ εκ βιβλίου τινός, ώς εφη, Αναξαγόρου αναγιγνώσκοντος και λέγοντος, ώς άρα νους έστιν ό διακοσμών τε και πάντων αίτιος, ταύτη δη τη αιτία ησθην και εδοξέ μοι τρόπον τινά ευ έχειν το τον νουν είναι πάντων αίτιον και ηγησάμην, εί τουθ’ ούτως έχει, τόν γε νουν κοσμούντα πάντα κοσμείν και έκαστον τιθέναι ταύτη όπη άν βέλτιστα έχη … ευρηκέναι ώμην διδάσκαλον της αίτιας περί των όντων κατά νουν εμαυτώ τον Αναξαγόραν και μοι φράσειν πρώτον μεν πότερον η γή πλατειά έστιν ή στρογγυλή, επειδή δε φράσειεν, έπεκδιηγήσεσθαι την αιτίαν και την ανάγκην, λέγοντα το άμεινον και ότι αυτήν άμεινον ην τοιαύτην είναι, και ει μοι ταύτα αποφαίνοι, παρεσκευάσμην ώς ούκέτι ποθεσόμενος αιτίας άλλο είδος. και δη και περί ηλίου ούτω παρεσκευάσμην ωσαύτως πευσόμενος, και σελήνης και των άλλων άστρων τάχους τε πέρι προς άλληλα και τροπών και των άλλων παθημάτων, πή ποτέ ταυτ’ αμεινόν έστιν έκαστον και ποιείν και πάσχειν ά πάσχει. ου γαρ άν ποτέ αυτόν ώμην, φάσκοντά γε υπό νου αυτά κεκοσμήσθαι, άλλην τινά αυτοίς αιτίαν επενεγκείν ή ότι βέλτιστον αυτά ούτως έχειν εστίν ώσπερ έχει. εκάστω ούν αυτών αποδίδοντα την αιτίαν και κοινή πάσι το εκάστω βέλτιστον ωμήν και το κοινόν πάσιν εκδιηγήσεσθαι αγαθόν. και ουκ αν απεδόμην πολλού τάς ελπίδας, αλλά πάνυ σπουδή λαβών τάς βίβλους ώς τάχιστα οίος τ’ η ανεγίγνωσκον, ιν’ ώς τάχιστα ειδείην το βέλτιστον κάί το χείρον, από δη θαυμαστής ελπίδος, ώ έταίρε, ωχόμην φερόμενος, επειδή προΐών και αναγιγνώσκων ορώ άνδρα τω μεν νω ουδέν χρώμενον ουδέ τινας αιτίας επαιτιώμενον εις το διακοσμείν τα πράγματα, αέρας δε και αιθέρας και ύδατα αιτιώμενον και άλλα πολλά και άτοπα.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ:

Άλλα, όταν κάποτε άκουσα κάποιον να διαβάζει, όπως έλεγε, από ένα βιβλίο του Αναξαγόρα, και να λέει ότι ό νους είναι η αρχή πού ρυθμίζει τα πάντα και είναι αιτία για όλα, ευχαριστήθηκα, λοιπόν, πού άκουσα γι ‘ αυτήν (την εξήγηση) και νόμισα ότι κατά κάποιον τρόπο αυτό είναι σωστό, το να είναι δηλ. ο νους αίτιος για όλα τα πράγματα και σκέφθηκα ότι, αν πράγματι αυτό έτσι είναι, τότε ο νους πού βάζει τα πάντα σε τάξη, θα τοποθετεί και το καθένα πράγμα χωριστά εκεί όπου θα είναι ή καλύτερη θέση… γι’ αυτό πίστευα ότι είχα βρει τον άνθρωπο πού θα μού διδάξει με τρόπο κατανοητό για μένα την αιτία των πραγμάτων, τον Αναξαγόρα, και ότι θα μου έλεγε πρώτα από όλα τι από τα δύο είναι ή γη, επίπεδη η στρογγυλή· και ότι, αφού θα μου το έλεγε αυτό, θα μου εξηγήσει έπειτα την αίτια και την ανάγκη να είναι τα πράγματα έτσι, εφόσον λέγει ότι αυτό είναι το καλύτερο και ότι το καλύτερο γι’ αυτή (τη γη) θα ήταν να είναι τέτοια (να έχει τέτοια μορφή). Κι αν εκείνος μου τα αποσαφήνιζε όλα αυτά, ήμουν έτοιμος, ώστε να μην αναζητήσω ποτέ πια άλλο είδος αιτίας. Και για τον ήλιο όμως θα ήμουν προετοιμασμένος να ρωτήσω να μάθω επίσης και για τη σελήνη και για τα υπόλοιπα άστρα, σχετικά με τις μεταξύ τους ταχύτητες και τις τροπές τους, καθώς και για όλες τις άλλες (καταστάσεις των άστρων), για ποιο λόγο, τέλος πάντων, είναι καλύτερο για το καθένα να κάνει και να παθαίνει όσα παθαίνει. Γιατί δεν θα πίστευα ποτέ ότι αυτός, πού ισχυριζόταν μάλιστα ότι τα πάντα είχαν ρυθμισθεί από τον νου, θα πρόσθετε γι’ αυτά κάποια άλλη αιτία, παρά ότι το καλύτερο γι’ αυτά είναι να είναι έτσι όπως πράγματι είναι. Αφού, λοιπόν, απέδιδε την ίδια αίτια για το καθένα χωριστά και για όλα μαζί, πίστευα ότι θα μου εξηγούσε και τι είναι το καλύτερο για καθένα χωριστά και ποιο είναι το καλό για όλα μαζί. Και αυτές τις ελπίδες μου δεν ήμουν διατεθειμένος να τις εγκαταλείψω εύκολα, αλλά, αντίθετα, με πολύ μεγάλο ζήλο πήρα τα βιβλία και τα διάβασα όσο γρηγορότερα μπορούσα, για να μάθω, όσο γινόταν γρηγορότερα, το καλύτερο και το χειρότερο. Γρήγορα όμως, φίλε μου, παραιτήθηκα απ’ αυτή τη θαυμάσια ελπίδα, γιατί καθώς περιπατούσα διαβάζοντας βλέπω έναν άνθρωπο πού δεν μεταχειριζόταν καθόλου τον νου, ούτε να αποδίδει σ’ αυτόν συγκεκριμένες αιτίες, για τη διάταξη των πραγμάτων, αλλά αντίθετα, να αναφέρει ως αίτιες αέρες και αιθέρες και νερά και πολλά αλλόκοτα.

4 Comments

  1. ο θειος Ισιδωρος said,

    Μετεφερα στην “καλυβα ψηλα στο βουνο” ως σχολιο με κοπυ πεηστ ολοκληρο το κειμενο του ποστ -με αναφορα βεβαια στο μπλογκ χωρις προηγουμενως να ζητησω την αδεια.
    Αν υπαρχει η παραμικρη αντιρηση απο την πλευρα σας μπορω να ζητησω να διαγραφει.

  2. atomakaikeno said,

    κανένα πρόβλημα

  3. omadeon said,

    ΤΡΟΜΕΡΟ ποστ.

    Αλλά… αν ΑΚΟΜΗ και ο Πλάτων ήταν δυσφημιστής του Αναξαγόρα, ας σκεφτούμε ΠΟΣΟΙ άλλοι δυσφημούσαν κάποιους άλλους…

    Και -όπως φαίνεται- το “κακό μιμίδιο” (meme) επέζησε -δυστυχώς- μέχρι σήμερα…

    Τα γονίδια φεύγουν, τα μιμίδια μένουν!

  4. atomakaikeno said,

    Εγώ δεν θα είχα κανένα πρόβλημα με κανένα Πλάτωνα, αν είχα στην βιβλιοθήκη μου τα ΠΕΡΙ ΝΟΥ και ΠΕΡΙ ΦΥΣΕΩΣ του ΑΝΑΞΑΓΟΡΑ όπως και όλα τα βιβλία όλων των σχολών εκτός της μυστικομεταφυσικοιδεαλιστικής σχολής του Πλάτωνα. Οι μη-ιδεαλιστές επιστήμονες και φιλόσοφοι είχαν συλλάβει από 100 μεριές όλες τις όψεις και τα επίπεδα του Όντος. Δυστυχώς από όλη αυτή τη γνώση επέζησαν μόνο το τι νόμιζαν ο Πλάτωνας και Αριστοτέλης ότι κατάλαβαν για αυτούς τους επιστήμονες και τίποτα πρωτογενές.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: