Ancient Greeks spotted Halley’s comet

September 12, 2010 at 7:42 pm (ΔΙΑΦΟΡΑ, ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ) ()

A CELESTIAL event in the 5th century BC could be the earliest documented sighting of Halley’s comet – and it marked a turning point in the history of astronomy.

According to ancient authors, from Aristotle onwards, a meteorite the size of a “wagonload” crashed into northern Greece sometime between 466 and 468 BC. The impact shocked the local population and the rock became a tourist attraction for 500 years.

The accounts describe a comet in the sky when the meteorite fell. This has received little attention, but the timing corresponds to an expected pass of Halley’s comet, which is visible from Earth every 75 years or so.

Philosopher Daniel Graham and astronomer Eric Hintz of Brigham Young University in Provo, Utah, modelled the path that Halley’s comet would have taken, and compared this with ancient descriptions of the comet (Journal of Cosmology, vol 9, p 3030). For example, the comet was said to be visible for 75 days, accompanied by winds and shooting stars, and in the western sky when the meteorite fell.

The researchers show that Halley’s comet would have been visible for a maximum of 82 days between 4 June and 25 August 466 BC. From 18 July onwards, a time of year characterised in this region by strong winds, it was in the western sky. At around this time, the Earth was moving under the comet’s tail, so its debris field would have made shooting stars.

None of this proves the comet’s identity, but Graham says such major comet sightings are rare, so Halley must be a “strong contender”. Previously, the earliest known sighting of Halley was made by Chinese astronomers in 240 BC. If Graham and Hintz are correct, the Greeks saw it three orbits and more than two centuries earlier.

The researchers’ analysis reveals this moment to be a crucial turning point in the history of astronomy. Plutarch wrote in the 1st century AD that a young astronomer called Anaxagoras predicted the meteorite’s fall to Earth, which has puzzled historians because such events are essentially random occurrences.

After studying what was said about Anaxagoras, Graham concludes that he should be recognised as “the star of early Greek astronomy”. Rather than predicting a particular meteorite, he reckons Anaxagoras made a general statement that rocks might fall from the sky.

At this time, says Graham, everyone thought that celestial bodies such as the moon and planets were fiery, lighter-than-air objects. But after observing a solar eclipse in 478 BC, Anaxagoras concluded that they were heavy, rocky lumps, held aloft by a centrifugal force. This implied that solar eclipses occurred when the moon blocked the light from the sun. It also meant that if knocked from position, such a rock might crash to Earth.

“When the meteorite fell, no one could deny it,” says Graham. “The headline was ‘Anaxagoras was right’.”

Did Halley’s comet play a role? It is always possible that the comet might have nudged a near-Earth asteroid from its course and sent it hurtling towards northern Greece. From that point on, the idea of rocks in the sky was accepted, and the Greeks had a new understanding of the cosmos.


Permalink Leave a Comment

Από πάνω προσευχές από κάτω μαθηματικά

February 17, 2009 at 5:22 pm (ΤΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΩΝ ΑΡ) ()

Scholars uncover writings of ancient mathematician

CHICAGO — Scholars are reconsidering what ancient Greek mathematician and inventor Archimedes knew of the concept of infinity, thanks to new ways of looking beneath the surface of ancient objects. Using modern X-ray and spectral imaging, researchers are uncovering two ancient manuscripts by Archimedes, who lived in Sicily in the third century B.C., Uwe Bergmann of the Stanford Synchrotron Radiation Laboratory told a meeting of the American Association for the Advancement of Science on Sunday. In the 1300s the texts were scraped off the parchment and written over to create a prayer book, Bergmann said. But now scholars have been able to discern the original writing of Archimedes’ “The Method” and “The Stomachion,” volumes that exist nowhere else. It emerges that Archimedes was far ahead of his time, using a form of calculus and devising ways to add an infinite number of sums, Bergmann said. Archimedes was a famed mathematician in his own time and is still studied today.

Permalink Leave a Comment

GΡS από τον 2ο π.Χ. αιώνα!

May 24, 2008 at 10:41 am (ΤΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΩΝ ΑΡ) ()

Ο μηχανισμός των Αντικυθήρων λειτουργούσε ως σύστημα παγκόσμιου εντοπισμού θέσης

Το πρώτο GΡS (Σύστημα Παγκόσμιου Εντοπισμού Θέσης) που φτιάχτηκε στην ιστορία, δεν ήταν άλλο από τον περίφημο μηχανισμό των Αντικυθήρων. Ο περίτεχνος μηχανισμός μπορούσε να προσδιορίζει το γεωγραφικό μήκος κάθε περιοχής και να χρησιμεύει για τη δημιουργία αξιόπιστων χαρτών, από τον 2ο αι. π.Χ.
Η διαπίστωση αυτή, που έγινε από τους επιστήμονες του Εργαστηρίου Αστροφυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, προσλαμβάνει ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς ο προσδιορισμός του γεωγραφικού μήκους στον δυτικό κόσμο, καθιερώθηκε επισήμως μερικές δεκαετίες μετά τον θάνατο του Ισαάκ Νεύτωνα, δηλαδή στα τέλη του 18ου αιώνα! Ορισμένοι βέβαια, έχουν υποστηρίξει ότι τη μέθοδο υπολογισμού του γεωγραφικού μήκους την είχαν ανακαλύψει οι Κινέζοι από το 1433 μ.Χ. Το γεωγραφικό μήκος είναι ένα από τα δύο μεγέθη των γεωγραφικών συντεταγμένων με τα οποία προσδιορίζεται σήμερα η θέση τόπων, πλοίων, αεροπλάνων, ακόμη και ανθρώπων. Η μέτρησή του γίνεται με βάση τον πρώτο μεσημβρινό, ο οποίος ως γνωστόν είναι εκείνος που διέρχεται από το ιστορικό αστεροσκοπείο Γκρίνουιτς της Αγγλίας.
Όμως στον αρχαίο ελληνικό κόσμο του 2ου αιώνα π.Χ. ούτε το Γκρίνουιτς υπήρχε ούτε φυσικά ο μεσημβρινός που διέρχεται κάθετα από αυτό. Οι Έλληνες αστρονόμοι είχαν προσδιορίσει έναν μεσημβρινό ο οποίος διερχόταν από τη Ρόδο και την Αλεξάνδρεια και ο οποίος χρησιμοποιείτο για να υπολογίζεται η απόσταση και η θέση διαφόρων προορισμών. Με τον τρόπο αυτό, και με τη βοήθεια του μηχανισμού, ήταν δυνατόν να δημιουργούνται καινούργιοι χάρτες που περιελάμβαναν νέες περιοχές και να προσδιορίζεται με ακρίβεια πού ακριβώς βρίσκονταν σε σχέση με την Ελλάδα.
Ο κ. Ξενοφών Μουσάς, που είναι αναπληρωτής καθηγητής Φυσικής Διαστήματος και διευθυντής του Εργαστηρίου Αστροφυσικής, λέει στα «ΝΕΑ» ότι «ο μηχανισμός των Αντικυθήρων ήταν σε θέση να προσδιορίζει το γεωγραφικό μήκος διαφόρων περιοχών αξιοποιώντας την εύρεση της θέσης της Σελήνης στον ουρανό».
Πιο συγκεκριμένα, «όταν ένα πλοίο ξεκινούσε με σκοπό να μετρήσει το γεωγραφικό μήκος στις Συρακούσες ή στο Γιβραλτάρ, ο πλοηγός όριζε στον μηχανισμό τη θέση της Σελήνης όπως αυτή φαινόταν στον ουρανό της περιοχής απ΄ όπου σάλπαρε, ας πούμε τη Ρόδο. Έβρισκε δηλαδή τη θέση της Σελήνης σε σχέση με τη θέση κάποιου λαμπρού αστεριού που εκείνη την ώρα έβλεπε, π.χ. του Σείριου. Όταν έπειτα από λίγες ημέρες το πλοίο βρισκόταν στις Συρακούσες ή στο Γιβραλτάρ, ο πλοηγός μετρούσε τη διαφορά θέσης της Σελήνης ανάμεσα στην πρόβλεψη του μηχανισμού, που τους έδειχνε πού είναι η Σελήνη στη Ρόδο και την πραγματική θέση της Σελήνης που έβλεπαν στον ουρανό. Από τη διαφορά που προέκυπτε καθόριζε το γεωγραφικό μήκος της περιοχής όπου βρισκόταν».
Σε κάθε λιμάνι που έπιανε, σε κάθε χώρα όπου έφθανε, ο πλοηγός μπορούσε να ξέρει τη διαφορά γεωγραφικού μήκους από τον τόπο από όπου ξεκίνησε. Με ένα τέτοιο μηχάνημα ασφαλώς μπορούσε να ξέρει με ακρίβεια όχι μόνο πόσο μακριά είναι το μέρος όπου πηγαίνει, αλλά και ποια κατεύθυνση πρέπει να ακολουθήσει για να μη βρεθεί αλλού.
Σύμφωνα με τον κ. Ξ. Μουσά, ο μηχανισμός χρησιμοποιείτο για τη δημιουργία χαρτών στον αρχαίο κόσμο, οι οποίοι μάλιστα απεικόνιζαν με θαυμαστή ακρίβεια για την εποχή, τις θέσεις και τις αποστάσεις χωρών και ηπείρων.

Permalink Leave a Comment

58o Απόσπ: Επαγγέλματιες της Μεταφυσικής και Ερασιτέχνες της Επιστήμης

May 21, 2008 at 6:58 pm (Αποσπάσματα Προσωκρατικών) ()


Σιμπλ., Εις το Περί ουρανού 299aI, σελ. 564, 24:

Δημόκριτος δε, ως Θεόφραστος* εν τοις Φυσικοίς ιστορεί, ως ιδιωτικώς* αποδιδόντων των κατά το θερμον και το ψυχρόν και τα τοιαύτα αιτιολογούντων επί τας ατόμους ανέβη, ομοίως δε και οι Πυθαγόρειοι επί τα επίπεδα νομίζοντες τα σχήματα αίτια και τα μεγέθη της θερμότητος είναι και της ψύξεως τα μεν γαρ διακριτικά και διαιρετικά θερμότητος συναίσθησιν παρέχεσθαι, τά δε συγκριτικά και πιλητικά φύξεως… αι γαρ κατά το θερμόν και το ψυχρόν και τα τοιαύτα αποδόσεις ιδιωτικώς* αποδίδοσθαι και υπό Δημο­κρίτου πρότερον ελέγοντο, ως Θεόφραστος ιστο­ρεί………..


«Ο Δημόκριτος, όπως ανα­φέρει ο Θεόφραστος στα Φυσικά του, θεωρώντας ότι ενεργούσαν ερασιτεχνικά όσοι προσπαθούσαν να βρουν την αιτία του θερμού και του ψυχρού και των άλλων παρόμοιων ιδιοτήτων, κατέληξε στη θεωρία των ατόμων. Ομοίως και οι Πυθαγόρειοι κατέληξαν στα επίπεδα, θεωρώντας τα σχήματα και τα μεγέθη ως αίτια της θερμότητας και της ψύξης: όσα σχήματα προκαλούν διάκριση και διαίρεση παρέ­χουν την αίσθηση της θερμότητας, όσα όμως προ­καλούν ένωση και συμπύκνωση παρέχουν την αί­σθηση της ψύξης… Οι θεωρίες που προσπα­θούσαν να ερμηνεύσουν το θερμό, το ψυχρό και τα παρόμοια θεωρήθηκαν παλαιότερα ερασιτεχνικές και από το Δημόκριτο, όπως αναφέρει και ο Θεό­φραστος».

* Ιδιωτικώς, από το Ιδιώτης = Άνθρωπος άπειρος, αδαής.

* Ο ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΣ ήταν διάδοχος του Αριστοτέλη στην ηγεσία της σχολής του.

Permalink Leave a Comment

Αναξίμανδρος ο φιλόσοφος του απείρου και του αέναου σύμπαντος

May 9, 2008 at 7:17 pm (ΤΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΩΝ ΑΡ) ()

Οι πρώτοι φιλόσοφοι εμφανίστηκαν στις ελληνικές αποικίες της Ιωνίας και ειδικά στη Μίλητο, όπου δημιουργήθηκε και η ομώνυμη σχολή. Οι εκπρόσωποι της είναι οι Μιλήσιοι Θαλής, Αναξίμανδρος και Αναξιμένης. Ο Θαλής έζησε στη Μίλητο από το 624 ως το 564 π.Χ. Έκανε μεγάλα ταξίδια που τον έφεραν μεταξύ των άλλων και στην Αίγυπτο, όπου μέτρησε το ύψος των πυραμίδων από τις σκιές τους. Προείπε την έκλειψη του ηλίου και πίστευε ότι η αρχή των όντων ήταν το νερό. Ίδρυσε τη σχολή της Μιλήτου και θεωρείται ο πατέρας της ελληνικής και παγκόσμιας φιλοσοφίας.Ο Αναξίμανδρος. (610-545 π.Χ.) ήταν νεότερος, μαθητής και διάδοχός του Θαλή στη σχολή της Μιλήτου. Υποστήριζε ότι η αρχή των όντων ήταν το άπειρο, δηλαδή η αιώνια και συνεχώς μεταβαλλόμενη ύλη, επινόησε το πρώτο ηλιακό ημερολόγιο, σχεδίασε τον πρώτο χάρτη της έως τότε γνωστής γης και ασχολήθηκε με βιολογικά, αστρονομικά και κοσμολογικά ζητήματα. Ο Αναξιμένης. (585-528 π.Χ.) διαδέχτηκε τον Αναξίμανδρο στη σχολή. Πίστευε ότι η αρχή των όντων ήταν ο αέρας, που, με την κίνηση, αλλού γίνεται νερό και αλλού γίνεται αιθέρας και φωτιά. Κατάλαβε πρώτος ότι το φως του φεγγαριού προέρχεται από τον ήλιο και εξήγησε φυσικά τις εκλείψεις του ήλιου και του φεγγαριού. Ο υλοζωϊσμός ήταν η βάση της φιλοσοφίας των Ιώνων φυσικών φιλοσόφων (Θαλής, Αναξίμανδρος, Αναξιμένης, Ηράκλειτος κλπ). Κατά τον υλοζωϊσμό, τα πάντα είναι ύλη ζώσα και συνεπώς κάθε τι στη Φύση έχει, τουλάχιστον εν δυνάμει, ικανότητα για αίσθηση και, κατά προέκταση, για συνείδηση. Σύμφωνα με την διατύπωση του Θαλή ο Κόσμος είναι όλος «έμψυχος και δαιμόνων πλήρης». Ο υλοζωϊσμός, ερμηνεύει τα πολλαπλά φαινόμενα με μία και μόνο απλή αρχή, την υποκείμενη πρωταρχική ουσία που παραμένει άφθαρτη και αναλλοίωτη παρ’ όλες τις επιφανειακές της μεταβολές. Η «Φύσις» είναι άπειρος, υλική, αυτοεξελισσομένη και αεικίνητος δύναμη, η οποία αενάως και αυτομάτως γεννά τα συνθετικά της τμήματα, όσο και τις μεμονωμένες μορφές των όντων, το δε «σώμα» της, η Ύλη, είναι ζώσα και αυτάρκης υπόσταση, αιτία του ιδίου της του εαυτού, ένα «αυτοαίτιον» που συμπεριλαμβάνει εντός αυτού όλες τις δημιουργικές δυνάμεις και όλα τα μερικά αίτια της γενέσεως και διαλύσεως των πραγμάτων.


O Αναξίμανδρος ήταν ένας άνθρωπος γεμάτος επιστημονική, όπως θα λέγαμε σήμερα, περιέργεια.


Permalink 1 Comment

Λεύκιππος & Δημόκριτος: Οι πατέρες της Πληθωριστικής Κοσμολογίας

May 8, 2008 at 4:46 pm (ΤΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΩΝ ΑΡ) ()


Από το “γεωτρόπιο” της Ελευθεροτυπίας του Σαββάτου, 22 Μαρτίου 2008

Φτάνοντας στο τέλος των σκέψεών μας δεν μπορούμε παρά να διατυπώσουμε και τη δική μας έκπληξη για όσα διατυπώνουν οι προσωκρατικοί θετικοί φιλόσοφοι Λεύκιππος και Δημόκριτος τον 5ο αι. π.Χ. Το Σύμπαν, σύμφωνα με τις απόψεις τους, γεννήθηκε μέσω των διαδικασιών μιας λευκής οπής, ενώ μετά τη γέννησή του εξελίσσεται στο πλαίσιο μιας μελανής οπής, στη σημειακή ιδιομορφία της οποίας συνθλιβόμενο, κάποια στιγμή, θα διαλυθεί. Για να καταλήξουν στο συμπέρασμα αυτό, οι Λεύκιππος και Δημόκριτος, περιγράφουν έναν τεράστιο αριθμό φαινομένων τα οποία πιστεύαμε ότι είναι σύγχρονες ανακαλύψεις. Τι σημαίνει αυτό; Ασφαλώς στην ερώτηση αυτή καταθέτουμε την επιστημονική μας άγνοια. Δεν έχουμε στη διάθεσή μας κανένα επιστημονικό στοιχείο προκειμένου να λύσουμε μια σειρά από απορίες μας. Το βέβαιο είναι ένα. Ήλθε πλέον ο καιρός οι θετικοί επιστήμονες να σκύψουν με αγάπη, επιμονή και υπομονή πάνω από τα κείμενα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας. Η μελέτη αυτών των κειμένων δεν έχει πια στόχο της την διερεύνηση ξεπερασμένων θεωριών και απόψεων που αποτελούν απλώς τις ρίζες της γνώσης της σύγχρονης θετικής επιστήμης. Η μελέτη της αρχαίας ελληνικής γραμματείας ίσως μας βοηθήσει, όπως στην περίπτωση της Κοσμολογίας του Λεύκιππου και του Δημόκριτου, να βρούμε λύσεις για πολλά ανοιχτά θέματα του σύγχρονου επιστημονικού προβληματισμού. Ας ανακαλύψουμε εκ νέου τη γνώση του παρελθόντος με στόχο τη λύση των επιστημονικών προβλημάτων του μέλλοντός μας.

Permalink Leave a Comment

The Ancient Mechanics and How They Thought

April 2, 2008 at 5:13 pm (ΤΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΩΝ ΑΡ) ()

The Ancient Mechanics and How They Thought

CAMBRIDGE, Mass. — Consider the galley slave, clad in rags, chained to a hardwood bench and clinging to an oar as long as a three-story flagpole. A burly man with a whip walks back and forth shouting encouragement. You’ve seen the movie. That galley slave would have known that the rowing stations in the middle of the ship were best, although he might not have known why. That took scholars to figure out. “Think of the oar as a lever,” Prof. Mark Schiefsky of the Harvard classics department said. “Think of the oarlock as a fulcrum, and think of the sea as the weight.” The longer the lever arm on the rower’s side of the fulcrum, the easier to move the weight. In the middle of the ship, as the rowers knew, the distance from hands to oarlock was longest. This explanation is given in Problem 4 of the classical Greek treatise “Mechanical Problems,” from the third century B.C., the first known text on the science of mechanics and the first to explain how a lever works. It preceded, by at least a generation, Archimedes’ “On the Equilibrium of Plane Figures,” which presented the first formal proof of the law of the lever.

Dr. Schiefsky teaches Greek and Latin as his day job and reads Thucydides and Sophocles in ancient Greek for fun. He also majored in astronomy as an undergraduate, and about nine years ago, feeling science-deprived, he joined a multinational research endeavor called the Archimedes Project, based at the Max Planck Institute for the History of Science in Berlin. The Archimedes team studies the history of mechanics, how people thought about simple machines like the lever, the wheel and axle, the balance, the pulley, the wedge and the screw and how they turned their thoughts into theories and principles. The textual record begins with “Mechanical Problems,” moves to Rome and then through the medieval Islamic world to the Renaissance. It ends, finally, with Newton, who described many of the basic laws of mechanics in the 18th century. There are a surprising number of old, and extremely old, scientific texts that have survived the ravages of time in one form or another. The Archimedes Web site lists far more than 100, including Euclid’s geometry, Hero of Alexandria’s Roman-era technical manual on crossbows and catapults, medieval treatises on algebra and mechanics by Jordanus de Nemore and Galileo’s 17th-century defense of a heliocentric solar system.

The nice thing for Dr. Schiefsky is that hardly anyone reads the stuff. Scientists generally are not into ancient Greek or Latin, let alone Arabic, and most of Dr. Schiefsky’s colleagues work on literature, philosophy, philology or archaeology. In fact, Dr. Schiefsky suggests “about 100 people” worldwide work on both science and the classics. By following the historical record, the Archimedes researchers have discovered that the evolution of physics — or, at least, mechanics — is based on an interplay between practice and theory. The practical use comes first, theory second. Artisans build machines and use them but do not think about why they work. Theorists explain the machines and then derive principles that can be used to construct more complex machines. The Archimedes researchers say that by studying this dialectic they can better understand what people knew about the natural world at a given time and how that knowledge may have affected their lives.

“What do you do when you want to weigh a 100-pound piece of meat and you don’t have a 100-pound counterweight?” Dr. Schiefsky asked. “You use an unequal-armed balance, with a small weight on the long arm and the meat on the short arm.” The uneven balance, known as a steelyard, is a kind of lever, and Dr. Schiefsky notes that it has a cameo in Aristophanes’ “Peace,” a comic fantasy about ending the Peloponnesian War. When a furious arms dealer cannot figure out what to do with a surplus war trumpet, Trygaeus, the central character, suggests pouring lead in the bell to make a steelyard. Referring to the mouthpiece, Trygaeus says, “Attach at this end a scale-pan hung on cords, and you’ll have the very thing to weigh out figs to your servants out in the country.” One reason why Archimedes scholars find mechanics so attractive is that devices like the steelyard and lever have such long histories. “Practitioners knew about the lever long before the development of scientific theory, pretty much since the origin of civilization,” Dr. Schiefsky said. At some point, theorists decided that the phenomena had to be explained. “It was an accident,” Jurgen Renn, a lead investigator for the Archimedes Project, said in a telephone interview from Berlin. “In China and Greece, you get many urban centers with vigorous debate. In China, the tradition dies out with Confucianism and the formation of empires. It is legitimized in the West by Aristotle.”

“Mechanical Problems” arrived in the modern world along with Aristotle’s works. In fact, it was thought for centuries that Aristotle wrote it. “Most scholars discount that now,” Dr. Schiefsky said. Aristotle cast wide theoretical nets, he added, while “Mechanical Problems” “is much more focused.” The author of “Mechanical Problems,” Dr. Schiefsky said, clearly knew about Aristotle and adopted his matter-of-factness to describe a seemingly intractable dilemma in neat, practical terms. Problem 3 describes the lever’s property. “For it seems strange that a great weight is moved by a small force,” the author wrote. “For the very same weight, which a man cannot move without a lever, he quickly moves by taking in addition the weight of the lever.” Problem 4 is the oarsmen, demonstrating the principle in a different context. The oarsmen sit in a row from stern to bow. The oars are the same length, but the distance between hands and oarlock, the lever arm, is longer amidships, because the ship is wider there. The midships oarsmen exert less force than their bow or stern co-rowers to move the same weight of water. Conversely, if the midships oarsmen row as hard as the others, they will move a greater weight of water and contribute more to the ship’s movement. Although the author of “Mechanical Problems” certainly understood how a lever worked, it was Archimedes who described the precise relationship between the weights and their distances from the fulcrum. “He made this into a fundamental principle of theoretical mechanical knowledge that could be used by practitioners,” Dr. Schiefsky said. Classical tradition credits Archimedes as having said, “Give me a place to stand, and I will move the Earth.” “And the principle,” Dr. Schiefsky added, “is that there is a proportionality between the force and the load, no matter how big the load. This is an intellectual transformation.” In the Middle Ages, the Arab world was a source for new scientific knowledge, as well as the custodian for much classical tradition, translated from Greek into Arabic beginning in the ninth century. By the 13th century, Western scholastics translated Aristotle from Arabic into Latin. “Mechanical Problems” arrived later in the Renaissance, along with Greek copies of Aristotle’s works, rediscovered in libraries, monasteries and other Middle East repositories. It inspired many commentaries by Renaissance scholars and was read by Galileo and other theorists. Indeed, “Mechanical Problems” is in many respects as useful today as it was 2,500 years ago, as anyone who has twiddled the weights on a health club scale can attest.

Or consider the New York Athletic Club rowing coach, Vincent Ventura, a close student of Problem 4, even though he has never read it: “It’s different for our people, because the length of the oar to the oarlock is the same no matter where you sit in the boat. Everybody pulls the same weight,” he said in a telephone interview. Still, “once in a while we might shorten oar for a guy who’s not as big as the others.”

Permalink Leave a Comment

53ο Απόσπ:’Ενα-ένα μάζεψαν τα βιβλία του Πρωταγόρα οι “δημοκράτες” και τα έκαψαν

March 18, 2008 at 5:38 pm (Αποσπάσματα Προσωκρατικών) ()


και πρώτος έφη δύο λόγους είναι περί παντός πράγματος αντικείμενους αλλήλοις. οίς και συνηρώτα, πρώτος τούτο πράξας. αλλά και ηρξατό που τούτον τον τρόπον. “πάντων … εστίν”. ελεγέ τε μηδέν είναι ψυχήν παρά τάς αισθήσεις, καθά και Πλάτων φησίν εν Θεαιτήτω, και πάντα είναι αληθή. και αλλαχού δε τούτον ήρξατο τον τρόπον. “περί μεν θεών ούκ έχω ειδέναι ουθ’ ώς είοίν … άνθρωπου”.

δια ταύτην δε την αρχήν του συγγράμματος εξεβλήθη προς Αθηναίων, και τα βιβλία αυτού κατέκαυσαν εν τη άγορα ύπο κήρυκι αναλεξάμενοι παρ’ εκάστου των κεκτημένων. ούτος πρώτος μισθόν εισεπράξατο μνας εκατόν και πρώτος μέρη χρόνου διώρισε και καιρού δύναμιν εξέθετο και λόγων αγώνας εποιήσατο και σοφίσματα τοις πραγματολογούσι προσήγαγε. και την διάνοιαν αφείς προς τούνομα διελέχθη και το νυν επιπόλαιον γένος των εριστικών εγέννησεν “ίνα και Τιμών φησι περί αυτού “Πρωταγόρης τ’ έπίμεικτος εριζέμενα ευ ειδώς”.


Ακόμα λένε ότι ό Πρωταγόρας ήταν ό πρώτος πού υποστήριζε πώς “για κάθε πράγμα υπάρχουν δύο γνώμες, αντίθετες μεταξύ τους”, και χρησιμοποιώντας και τις δύο συγκροτούσε επιχειρήματα- ήταν ο πρώτος πού το έκανε αυτό. Λέγεται επιπλέον ότι σε κάποιο έργο του άρχιζε με την έξης φράση: «για όλα τα πράγματα μέτρο είναι ο άνθρωπος, για όσα υπάρχουν, ότι υπάρχουν και για όσα δεν υπάρχουν, ότι δεν υπάρχουν». Υποστήριζε ακόμα ότι ή ψυχή δεν είναι τίποτε, αν τη χωρίσουμε από τις αισθήσεις, όπως αναφέρει ό Πλάτων στον «Θεαίτητο», και ότι όλα είναι αληθινά. Σε ένα άλλο έργο του πάλι άρχιζε με την εξής φράση: «Όσον αφορά τους θεούς δεν γνωρίζω τίποτε ούτε ότι υπάρχουν ούτε ότι δεν υπάρχουν, ούτε ποια μορφή έχουν, γιατί είναι πολλά αυτά που εμποδίζουν να τους γνωρίσουμε. Από το ένα μέρος δηλαδή το άδηλον του θέματος και από το άλλο, επειδή ή ζωή του ανθρώπου είναι πολύ σύντομη»

Για αυτήν ακριβώς την αρχική φράση του βιβλίου του οι Αθηναίοι τον έδιωξαν από την πόλη τους και στη συνέχεια έκαψαν τα βιβλία του στην αγορά, αφού έβγαλαν κήρυκα και τα συγκέντρωσαν ένα-ένα από αυτούς που τα είχαν. Ο Πρωταγόρας ήταν ό πρώτος πού πήρε αμοιβή εκατό μνες για τα μαθήματα του. πρώτος αυτός, επίσης, διέκρινε τους χρόνους του ρήματος και εξήγησε τη σημασία της «καίριας στιγμής» [καιρός], ακόμη καθιέρωσε τους αγώνες λόγων και έμαθε σοφιστικά τεχνάσματα σ’ όσους εμπλέκονταν σε λογομαχίες. Επιπλέον, παραβλέποντας τη σημασία των λέξεων, μεταχειριζόταν στις συζητήσεις του μόνο λέξεις κενές περιεχομένου, κι έτσι έγινε αφορμή να δημιουργηθεί το τωρινό επιπόλαιο συνάφι των λογοκόπων [εριστικών). Απ’ αυτό βρήκε αφορμή ό σιλλογράφος Τίμων (ο Φλιάσιος) να πει γι’ αυτόν: “Ο Πρωταγόρας ο ανακατωσούρας, ξέρει καλά την τέχνη να καυγαδίζει».

Permalink 3 Comments

Λεπτή χειρουργική πριν από 1.700 χρόνια

March 12, 2008 at 9:49 pm (ΤΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΩΝ ΑΡ) ()

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Περίπλοκη χειρουργική επέμβαση από ειδικευμένο γιατρό που διενεργήθηκε στη Βέροια πριν από 1.700 χρόνια εντόπισαν οι αρχαιολόγοι, μελετώντας το περιεχόμενο συστάδας των ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων στην περιοχή της Βέροιας. Οι ερευνητές, σύμφωνα με ανακοίνωση στο 21ο συμπόσιο για το αρχαιολογικό έργο της χρονιάς που πέρασε στη Μακεδονία και στη Θράκη, εντόπισαν εμφανές κρανιακό τραύμα σε σκελετό νεκρής που βρέθηκε σε τάφο του 3ου αιώνα μ.Χ. Οπως υπογραμμίζει στην εισήγησή του ο αρχαιολόγος κ. Ιωάννης Γραικός: «Η έρευνα ενός υστερορωμαϊκού τάφου στην οδό Γεωργίου Σεφέρη, ο οποίος περιείχε τον ενταφιασμό νεαρής γυναίκας,αποκάλυψε την ύπαρξη ενός κρανιακού τραύματος, για το οποίο προτείνεται η ερμηνεία μιας περίπλοκης χειρουργικής επεμβάσεως,την οποία μόνο ένας μορφωμένος και εξειδικευμένος ιατρός θα μπορούσε να επιχειρήσει.Η ιατρική μέριμνα για το ανθρώπινο σώμα στη ρωμαϊκή Βέροια εντάσσεται στη μακρά παράδοση που εκκινεί με τον Ιπποκράτη και συνεχίζεται ως τον Κέλσο και τον Γαληνό.Η ανάπτυξη της αρχαίας ιατρικής τελεί πάντοτε σε στενή συνάφεια με ισχυρά κέντρα θρησκευτικής λατρείας του Απόλλωνος,του Ασκληπιού και της Υγείας, και μάλιστα σε πόλεις οι οποίες παρουσιάζουν υψηλό δείκτη “αστικοποίησης”,όπως η Βέροια». Στην εισήγησή του με τίτλο «Η μέριμνα για το σώμα στη ρωμαϊκή Βέροια: πολυτέλεια, καλλωπισμός και μια περίπτωση χειρουργικού τραύματος στο δυτικό νεκροταφείο της αρχαίας πόλης» ο κ. Γραικός, αρχαιολόγος της ΙΖ Δ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, αναφέρει επίσης ότι τα κινητά ευρήματα που εντοπίστηκαν στους τάφους αφορούν κυρίως κεραμικά αγγεία, απλά ή πολυτελή, καθώς και μικρά γυάλινα αγγεία για την αποθήκευση αρωματικών και καλλωπιστικών παρασκευασμάτων, νομίσματα, όπλα, κοσμήματα (χρυσά και χάλκινα κ.ά.).

Σχόλιο: Ο Ιπποκράτης άνηκε στον ευρύτερο δημοκρίτειο επιστημονικό και υλιστικό κύκλο. Εθεωρείτο στην αρχαιότητα, φίλος του Δημόκριτου.

Permalink Leave a Comment

52ο Απόσπασμα: Η Σελήνη δεν είναι θεότητα. (φυσικά ο Δημόκριτος)

March 9, 2008 at 9:55 am (Αποσπάσματα Προσωκρατικών) ()

Άλλος ένας θρίαμβος του ορθολογικού πνεύματος των Ατομικών Φιλοσόφων. Μετά την εξήγηση του γαλαξία ως σύνολο άστρων και του κεραυνού ως απλού φυσικού φαινομένου, ο Δημόκριτος συντρίβει αποφασιστικά κάθε μεταφυσική θεώρηση της Σελήνης εξηγώντας επιστημονικά το φως και την εικόνα της.

ΚΕΙΜΕΝΟ:ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ, Περί τον εμφαινομένου προσώπου τώι κύκλωι της σελήνης, 16 σ. 929 c .αλλά κατά στάθμην, φησί Δημόκριτος, ιστάμενη του φωτίζοντος υπολαμβάνει και δέχεται [η σελήνη] τον ήλιον. ώστε αυτήν τε φαίνεσθαι και διαφαίνειν εκείνον εικός ην.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ:Αλλά ο Δημόκριτος λέει ότι [η σελήνη], καθώς βρίσκεται μπροστά από τη φωτεινή πηγή, δέχεται και συγκεντρώνει [το φως] του ήλιου, έτσι που είναι πιθανό να φαίνεται αυτή και μέσω αυτής ο ήλιος.

ΚΕΙΜΕΝΟ:AΕΤΙΟΣ, II 25, 9. (δια τί γεώδης φαίνε­ται σελήνη). Δημόκριτος αποσκίασμά τι των υψηλών έν αυτήι μερών. άγκη γαρ αυτήν έχειν και νάπας.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ:(γιατί η σελήνη φαίνεται να είναι όμοια με τη γη). Κατά τον Δημόκριτο αυτό οφείλεται στη σκιά που ρίχνουν τα υψηλά της μέρη· πράγματι η σελήνη έχει κοιλάδες και χαράδρες.

Permalink 2 Comments

Next page »